. SnÓgairean - Scottish Natural Heritage
skip to main content

SnÓgairean / Reptiles

Tha trý gnŔithean de shnÓgairean d¨thchasach do dh'Alba. Chaidh an laghairt gainmhche a thoirt a-steach Ó Dorset dha na h-Eileanan A-staigh ann an 1971 airson fheuchainn agus tha beagan dhiubh be˛ fhathast far an deach an leigeil mu sgaoil. Ma thadhaileas tu air an eilean air latha blÓth, 's iongantach mura faic thu iad.

Tha e doirbh do shnÓgairean a bhith be˛ ri gnÓth-shýde fhionnar Alba. Bidh a' mh˛r-chuid de shnÓgairean a' breith uighean air an talamh, ach chan eil seo freagarrach ann an Alba. Mar sin bidh na gnŔithean Albannach a' cumail nan uighean nam broinn agus bidh Ól ga bhreith.

Nathair-nimhe / The adder

'S iongantach mura h-e an nathair-nimhe an snÓgaire as ainmeile a tha againn agus an aon nathair a chý thu ann an Alba. Ged a fhuaireadh fios uaireannan mu nathraichean fe˛ir, chan eil fianais sam bith ann gu bheil iad an seo fad na h-¨ine. Mar sin ma chý thu nathair fe˛ir ann an Alba, cuir fios thugainn.

'S e an nathair-nimhe an aon shnÓgaire a tha againn a tha puinnseanta, agus mar sin tha iad a' cur eagal air daoine. Ach 's e creutair gealtach a tha san nathair-nimhe, agus mar as trice, nuair a bhýdeas i duine, 's ann ga dýon fhŔin a tha i. 'S e a' chiad dýon a tha aice teiche dhan duilleach air an talamh, ach ma thig thu ro fhaisge, bheir i sgleog dhut airson teiche bhuat. Ach tha a' mh˛r-chuid air am býdeach nuair a dh'fheuchas iad ri nathair-nimhe a lÓimhseachadh. Ma chý thu tŔ, fÓg i agus leig leatha gluasad air falbh air a socair fhŔin.

Ged nach fhaicear e ro thric, bidh nathraichean-nimhe a' dŔanamh taisbeanadh iongantach aig Óm gintinn. Ged a bhios daoine tric a' smaoineachadh gur e taisbeanadh cŔileachaidh a tha iad a' dŔanamh, tha 'Dannsa nan Nathraichean' na she˛rsa de fharpais carachd eadar an fheadhainn fhireann gus cŔile a lorg. Bidh iad a' cur nan caran mu chŔile, agus a' dol nas Óirde agus nas Óirde, airson an tŔile a chur sýos gu talamh. Ge bith dŔ am beathach a gheibh smachd, buannaichidh e an tŔ bhoireann.

Laghairtean Alba / Scottish lizards

Tha dÓ she˛rsa laghairt ann an Alba. Chan eil casan air an nathair-challtainn (slow-worm) ach faodaidh i fÓs pailt cho m˛r ri nathair-nimhe, agus air sgÓth sin, bidh daoine dhen bheachd gur i a th' ann nuair nach i. Gidheadh, bidh iad a' dŔanamh rud nach bi an nathair-nimhe agus 's e sin nach bi iad a' gabhail na grŔine. Feumaidh tu coimhead fo chlachan, fo fhiodh, ann an d¨in mathachaidh no am measg seann phýosan meatailt airson an lorg. Cha mhotha na sin a tha dýon aca an aghaidh býdeadh puinnseanta agus bheir cait dhachaigh iad gu math tric.

Chan eil a h-uile gnŔ le beatha ghoirid, agus faodaidh nathair-challtainn a bhith be˛ 15 bliadhna no barrachd ann an Óite fiadhaich. Ged a tha iad gu math sgaoilte, 's i an nathair-challtainn an aon shnÓgaire as aithne dhuinn a tha sna h-Eileanan Siar, agus gheibhear iad ann an Óitichean a chruthaich daoine leithid bhruaichean, cladhan agus gÓrraidhean.

Is toigh le laghairtean cumanta a bhith gam blianadh fhŔin ann an Óitichean fosgailte. GlŔ thric cluinnear iad a' teiche dhan fho-dhuilleach nuair a chuirear dragh orra. Ma bheirear orra, no ma tha an t-eagal orra, faodaidh laghairtean cumanta pÓirt dhen earball aca a chur dhiubh. FÓgaidh iad am pýos sin a' cur nan caran air an talamh fhad 's a tha iad fhŔin a' teiche. FÓsaidh an t-earball a-rithist air a' bheathach agus thŔid aige air an aon rud a dhŔanamh a-rithist, ma dh'fheumas e.

Mar a thuigear on ainm, tha laghairtean chumanta rim faotainn air feadh Alba. Chan eil iad cho bitheanta ann am meadhan Alba agus chan eil iad idir anns na h-Eileanan a Tuath. Is toigh leotha a bhith ann am bruaichean agus ann an gÓrraidhean, ach tha iad mar as trice ann an Óitichean anns nach eil cait pailt.

Turtaran mara / Marine turtles

Bidh cladaichean Alba cuideachd a' tÓladh ainmhidhean mar an turtar-leathair, turtar a' chinn mh˛ir, Kemp's Ridley agus turtaran uaine. Bidh an turtar-leathair a' tadhal gu math tric nuair a bhios e air an imrich tron Chuan Atlantaig gus beathachadh air na sgaothan m˛ra de mhuir-teachd air na cladaichean an iar agus a tuath, ged a bhios an c˛rr dhiubh a' tighinn an seo mar thurchairt. Tha Dualchas NÓdair na h-Alba a' cumail chlÓran mun seo. Mar sin ma chý thu tuartar air an trÓigh, cuir fios thuca.

Mar a tha snÓgairean air an dýon

Tha gach snÓgaire ann an Alba air an dýoná ach tha barrachd dýon fon lagh aig cuid na tha aig cuid eile. Tha an laghairt gainmhche agus a h-uile turtar mara air an dýon fo lagh eadar-nÓieanta. Tha an lagh againn fhŔin a' bacadh dhaoine bho bhith a' marbhadh no a' le˛n nathraichean-nimhe, nathraichean-calltainn no laghairtean cumanta. Tha Dualchas NÓdair na h-Alba ag obair c˛mhla ri iomadh buidheann gus an dýon seo a lýbhrigeadh. Tha iad cuideachd a' toirt taic do phr˛iseactan mar Cunnt na Nathraichean-nimhe external site agus Sgeama ClÓraidh NÓiseanta nam Muir-thýreach agus nan SnÓgairean external site águs barrachd cothrom a thoirt dha na gnŔithean sin.

á

á

English version