. Ialtagan - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Ialtagan / Bats

Tha ialtagan nam beathaichean air leth snraichte le feartan iongantach. 'S iad na h-aon mhamailean a tha dha-rribh a' sgith; bidh iad fada be, tha iad tuigseach agus tha beatha shisealta aca a tha gl fhillte. Tha co-dhi naoi gnithean dhiubh ann an Alba, agus 's iad na ialtagan cumanta as bitheanta. Chithear iad gu tric a' sgith faisg air coillteach no uisge fosgailte sa chamhanaich, nuair a bhios iad a' lorg mheanbh-chuileagan no meanbh-fhrdean itealaich eile. Ithidh aon phipistrelle suas ri 3,000 meanbh-chuileag ann an oidhche!

Tha ialtagan an re mhath nam beathaichean coille, ach leis mar a chron na lraich neadachaidh aca ann an craobhan, agus mar a leudaich air lraich neadachaidh blth, tioram ann an craobhan, 's ann as motha a dh'fhs na lraich fhuadain seo nas cudromaiche do dh'iomadh gn. Tha cleachdaidhean gu math stidhte aca, agus tha iad dualtach tilleadh dhan aon ite, aig an aon m, bliadhna an didh bliadhna. Ma tha ialtagan an lthair as t-samhradh, gl thric chithear iad a' sgith a-mach beul na h-oidhche no cluinnear iad air an spiris air latha teth mus nochd iad a-mach san fhionnairidh. Gl thric ge-t, 's e dreach comharran a chithear gu bheil ialtagan mun cuairt seach na beathaichean fhin. 'S e an salchar aca an comharra as trice a chithear. San t-salchar bidh fuigheall nam biastagan nach gabhadh a chnmh. Tha an salchar aca mun aon mheud agus mun aon chruth ri salchar luchainn, ach bidh iad a' dol nan smr nuair a bhios iad tiotam agus 's bhaist gum faicear iad air ballachan no ann an din bheaga fo ialtagan air spiris no fon ite air am bi iad a' tighinn a-mach. Tha tr phromh itichean sam bi iad a' fuireach:

  • Togalaichean mar taighean, eaglaisean, drochaidean, daingneachan, sgoiltean msaa. Tha sin gl chudromach as t-samhradh, ged a tha cuid dhiubh air an cleachdadh fad na bliadhna.
  • Uamhan, minnean, seilearan, taighean-deighe agus tunailean. Sin na h-itichean as cudromaiche airson cadal a' gheamhraidh oir bheir iad fasgadh agus an suidheachadh stidheil a dh'fheumas ialtagan fad na bliadhna.
  • Tuill ann an craobhan - gan cleachdadh fad na bliadhna.

A' cur elas air ialtagan

Tha ialtagan air feadh tr-mr Alba, agus ann an cuid dhe na h-eileanan, ged nach eil ann an Sealtainn ach feadhainn a dh'fhalbh itichean eile. San fharsaingeachd, tuath air Meadhan Alba, mar as fhaide tuath agus an iar a thid thu, 's ann as lugha a tha de ghnithean ialtagan ann. 'S ann an ceann a deas Alba as motha a tha de ghnithean eadar-dhealaichte. Tha cuid nach eil cho pailt ann an Alba, gu h-raidh ialtagan-mra, ialtagan Leisler agus ialtagan ciabhagach a tha gu lir tearc agus le raon gl bheag.

Gheibh thu inneal-lorg ialtagan leis an cluinn thu fuaimean nan ialtagan agus thid agad air an aithneachadh. Cuidichidh an comann ionadail ialtagan thu gus an t-inneal-lorg as fherr fhaighinn agus mar a dh'aithnicheas tu na fuaimean aca. Bidh iad cuideachd toilichte cluinntinn mu na lorgas tu san sgre.

Cha bu chir dhut fhin ialtagan a limhseachadh mura d' fhuair thu tranadh ceart. Cuidichidh an comann ionadail leis an seo cuideachd.

Cunnartan do dh'ialtagan

Chron ireamh nan ialtagan gu mr air feadh na Roinn Erpa san 20mh linn, gu h-raidh bho na 1960an, agus chaidh cuid de ghnithean bith ann an cuid de sgrean. Mar thoradh air a' chunnart sa bheil iad, tha donlidir a-nis air ialtagan fon lagh.

Am measg cuid dhe na h-adhbharan airson a' chronaidh tha: call ite-fuirich freagarrach, call rainn bdh, nas lugha de bhiastagan airson an ithe agus stuth-marbhaidh phlighean gan cleachdadh air an dthaich. Tha ceimigean puinnseanta ann an stuthan-don airson fiodh gam marbhadh cuideachd. Bho chaidh tiseachadh a' cleachdadh stuthan nach eil cho puinnseanta bho chionn beagan bhliadhnaichean, chan eil an cronadh cho mr.

Nas urrainn dhut a dhanamh airson ialtagan

Faodaidh tu bogsaichean a cheannach no a dhanamh a thlaidheas ialtagan. An-diugh bidh mran ialtagan a' gintinn ann an semraichean-mullaich thaighean oir tha iad blth agus tioram. Feuch nach cuir thu dragh orra ma thachras sin san taigh agad. Seach gur ann dreach airson gintinn as motha a bhios iad sna taighean againn, falbhaidh iad a-rithist san Lnastal no san t-Sultain. Ma bhios iad nan duilgheadas, gheibh thu comhairle bo oifis ionadail Dualchas Ndair na h-Alba.

Tha comainn ionadail ialtagan cudromach ann an glidhteachas na h-Alba. Mar sin ma tha thu airson ialtagan a chuideachadh, cuir fios gu Urras Glidheachas nan Ialtag (Alba) no an comann ionadail.

English version