. Feil-itheadairean eile - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Feil-itheadairean eile / Other carnivores

Ro-rdh

'S ann do theaghlach nan neas a bhuineas a' mhr-chuid dhe na feil-itheadairean a tha air fhgail againn air tr, ach a-mhin an cat-fiadhaich agus an sionnach. Chaill sinn na feil-itheadairean mra (madadh-allaidh, mathan agus lioncs) o chionn fhada air sgth cus seilg. Tha ln don aig ceithir feil-itheadairean oir tha iad buailteach do gheur-leanmhainn (biast-dhubh, taghan, cat-fiadhaich agus broc) ach tha na gnithean eile fhathast pailt ann an cuid de sgrean ann an Alba. Cleas ein chreiche, tha fios againn a-nis gum bi feil-itheadairean mhra a' marbhadh bheathaichean nas lugha a tha a' farpais riutha. Mar sin ma thid aon ghn a riaghladh le daoine, dh'fhaodadh gun toireadh e cuideam far an fhir eile. Mar eisimpleir, bidh sionnaich ag ithe thaghain, agus mar sin, ann an sgrean far a bheil deagh smachd air sionnaich, dh'fhaodadh gun deigheadh ireamh nan taghan am meud.

Sionnaich / Foxes

Dhe na feil-itheadairean gu lir, 's iongantach mura h-ann dhan t-sionnach as fhasa a tha e fs cleachdte ri ite agus cha mhr nach eil e sa h-uile h-rainn ann an Alba. 'S ann air an oidhche as motha a bhios na sionnaich a-muigh, ach chithear iad air an latha far nach eilear a' cur dragh orra, aig m gintinn am meadhan a' gheamhraidh (an t-m as motha a n na sionnaich fuaim) agus nuair a tha iad nan iginn a' biathadh nan cuilean.

'S e paidhir as bhaist a bhith ann an teaghlach, ach dh'fhaodadh suas ri sia dhiubh (inbheach fireann agus grunnan bhoireann) a bhith a' roinn aon sgre. Leis gu bheil iad a' cumail mar seo ri sgrean, tha an ireamh aca a' fuireach stidheil oir tha e a' cur chrochan air an ireamh bheathaichean a bhios ann an sgre. Cleas mhamailean eile a bhios a' cumail ri sgre, 's bhaist ireamh nan sionnach a bhith nas motha air talamh osal seach gu bheil barrachd bheathaichean ann a dh'itheas iad. Faoadaidh sionnaich na saobhaidhean aca a chladhach far a bheil an ir freagarrach airson sin, no faodaidh iad an danamh bho thuill rabaid air an danamh nas motha. Chan eil iad idir mar na bruic a bhios a' toirt stuth leapa a-steach dhan t-saobhaidh. Bidh na cuilein gam breith air talamh lom, ach bidh biadh ga thoirt a-steach. Mar sin tha bian agus itean timcheall an tuill ag innse gur e sionnaich a tha a' fuireach ann agus nach e bruic.

Neasan agus neasan beaga / Stoats and weasels

Tha an neas (Mustela nivalis) agus an neasbheag (M. erminea) le chile pailt agus ann an iomadh ite. Ann an Alba 's e an neas bheag as pailte ach tha iad le chile nas pailte na feil-itheadair sam bith eile ann an Alba. Bidh geamairean a' cumail smachd orra, ach tha coltas ann gun urrainn dhaibh ireamh fhallain a chumail suas agus tha an ireamh air a dhol am meud bho mheadhan nan 1990an.

Tha an t-eadar-dhealachadh nam meud a' toirt buaidh air na sersaichean bheathaichean a ghlacas iad. Bidh iad le chile a' dol a-steach do thunailean an creich: tha neasan gu h-raidh math air bad-alain a leantainn air bruaichean agus a-steach dha na tuill aca, fi 's a thunailean a chaidh a dhanamh fo shneachd, ach tha neasan geala air an cuingealachadh ri tuill nas leatha, mar tuill rabaid, radain agus famhalan. 'S e rabaidean as motha a bhios an neasbheag ag ithe agus tha ireamh agus sgaoileadh na neasbheag co-cheangailte gu dlth ri ireamh agus sgaoileadh nan rabaidean. Bidh neasanbeaga uaireannan a' fuireach ann an togalaichean ged nach bi iad a' danamh sin cho tric ri na taghain.

Fecallain agus fearaidean / Polecats and ferrets

Chaidh am fecallan (Mustela putorius) a gheur-leanmhainn gu bs ann an Alba mu thoiseach an 20mh linn, ach on uair sin, chaidh feadhainn a thoirt a-steach s r (gu neo-oifigeil) agus tha feadhainn a-nis ann an Earra-Ghidheal agus 's dcha ann an Siorrachd Pheairt. Tha am buidheann an Earra-Ghidheal agus fear eile ann an Cumbria a' toirt dchas dhuinn gur dcha gum faodadh an gn seo tilleadh gu taobh an iar agus ceann an iar-dheas Alba.

Chaidh an fhearaid a chaidh fiadhaich (M. furo) a tha faisg air ann an cirdeas, a bhriodadh ann an caochladh dhathan agus briodaidh i cuideachd cmhla ri fecallain. Tha e furasta a dhol cerr eadar an fheadhainn le comharran coltach ri fecallain, ris an canar fearaid-fhecallain agus fecallain for. Seach gu bheil fearaidean air an cumail tric le daoine, dh'fhaodadh beathaichean teiche an ite sam bith. Tha sin ga dhanamh doirbh faighinn a-mach mu bhuidhnean dhiubh a tha dha-rribh fiadhaich, 's e sin gan cumail fhin suas gu fiadhaich a-muigh. A dh'aindeoin agus an ireamh mhr de dh'fhearaidean a thathar a' call agus a' teiche gach bliadhna, chan eil buidhnean fiadhaich follaiseach air tr-mr ach ann an sgre Sp agus ann an Cataibh. Ach bidh iad a' danamh math air eileanan le mran rabaidean, agus gl bheag de dh'fheil-itheadairean eile. Tha iad mar-th stidhte ann an Sealtainn, Uibhist, Beinn na Fadhla, Bid agus le.

Am mionc Ameireaganach / American mink

Chaidh am mionc Ameireaganach (Neovison vison) a stidheachadh gu fiadhaich anns na 1950an mar thoradh air mran dhiubh a' teiche agus a' dol mu sgaoil bho thuathanasan bin. Tha e a-nis air sgaoileadh tron mhr-chuid dhen dthaich, ach a-mhin, gu ruige seo, ann an Gallaibh agus a' chuid as motha de Chataibh. Thug e nas fhaide dhaibh treachadh ann an Alba na thug e ann an ite sam bith eile ann am Breatainn, agus thachair sin far a bheil an dbhran pailt agus a' dol am meud. Ged a tha coltas gu bheil ireamh a' mhionc san fharsaingeachd a' dol am meud, tha na h-uiread de dh'fhianais ann gu bheil an gn a' cronadh ann an cuid de sgrean.

Tha mionc mar as trice co-cheangailte ri rainnean uisge, nam measg cladaichean far a bheil iad gu h-raidh pailt. Tha iad anns na h-Eileanan Siar far a bheil Priseact Mionc nan Eilean Siar ag amas air cur s dhaibh airson an ireamh chudromach, eadar-niseanta de dh'ein a bhios a' neadachadh air an talamh a dhon.

Tha am mionc math air e fhin a dhanamh freagarrach mar chreachadair agus gabhaidh e brath air raon mr de mhamailean, ein agus iasg. Tha deagh fhianais ann gu bheil am mionc co-cheangailte ri cronadh uabhasach namfamhalan san RA. Air sgth 's mar a bha am mionc a' creachadh uighean agus iseanan ann an coloinidhean ein-mhara sna h-Eileanan Siar, thinig filligeadh mr ann an gintinn, agus chron ireamh nan eun a bha a' gintinn. Dh'fhaodadh gur e am mionc cuideachd as coireach ri bs nan salmonid ann an cuid de shiostaman aibhne.

English version