. Fidh - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Fidh Alba / Scotland's deer

Tha d shersa fidh dthchasach do dh'Alba - am fiadh ruadhagus an earb. 'S e an damh ruadh am mamail tre as motha a tha againn, agus chan eil teagamh nach e am beathach as iongantaiche a chithear ann an Alba; tha an coltas agus am bireadh taitneach do mhuinntir na sgre, do luchd-turais agus do luchd-coimhid an fhoghair.

Gheibhear an earb lainn, ghrinn air feadh tr-mr Alba ann an ite sam bi sa bheil beagan sgile far am faod iad falach tron latha. Chithear iad barrachd is barrachd ann am bailtean, agus tha cuid a-nis a' fuireach faisg air meadhan Ghlaschu. Abair gu bheil sin a' crdadh ri daoine sa bhaile, ach tha e cuideachd a' ciallachadh gum feum thu bhith a' cumail sil gu faiceallach air an rathad nuair a bhios tu a' dribheadh faisg air pircean le craobhan.

Chaidhdathais agus fidh-Sheapanach cuideachd a thoirt a-steach a dh'Alba tro bhith air an leigeil mu sgaoil a dh'aon ghnothaich agus tro theiche bho phircean dthchail.

Tha fidh fhiadhaich uabhasach cudromach do dh'Alba. Tha iad nan gn omhaigheil air Alba, agus tha iad cudromach ann an eaconamaidh na dthcha agus a' chultair, nam pirt riatanach de bhith-iomadachd Alba, agus a' toirt dhuinn biadh fallain agus cothrom air cur-seachadan.

rainnean, sgaoileadh agus pailteas

Bidh fidh ag ionaltradh air feur, seasg, fraoch agus gnithean craobhach. Gheibhear iad ann an coilltean agus air minteach suas gu mullaich nam beann. Tha iad air feadh Alba, ach chan eil iad sna h-Eileanan a Tuath, ann an cuid de dh'eileanan eile no ann am mran de mheadhan Alba no sa cheann an ear-dheas.

Tha na h-earban math air a bhith a' lorg nan lusain as fherr leotha, pris bheaga agus meanglain chraobhan. Chan eil earban idir sna h-Eileanan Siar, na h-Eileanan a Tuath no ann an cuid dhe na h-eileanan far an taoibh siar, le Eilean Arainn agus Muile nam measg sin. Tha iad air gach 10km cernagach air tr-mr.

Chan eil ireamhan farsaing againn air buidhnean gu niseanta no air gluasadan; tha dta air fidh choille gu h-raidh gann. Tha coltas gun tinig leudachadh beag air raon an fhidh thar nan 30 bliadhna mu dheireadh, agus chaidh ireamh nan earban suas, gu h-raidh ann am meadhan Alba.

A' riaghladh nam fiadh

Seach nach eil ith creachadairean ndarra air fhgail ann an Alba, feumar na fidh a riaghladh airson nach dan iad cus cron air brr, air ath-nuadhachadh choilltean no air bith-iomadachd, agus nach adhbharaich iad tubaistean air na rathaidean. Tha a' mhr-chuid dhen obair sin a' dol air adhart as t-fhoghar agus sa gheamhradh. Gheibhear tuilleadh fiosrachaidh air riaghladh nam fiadh air an lraich againn.

Eag-elas coitcheann

Tha na fidh choille san fharsaingeachd nas motha agus nas torraiche na fidh a' mhonaidh oir tha cothrom aca air fasgadh agus biadh nas fherr. Faodaidh na ceudan a bhith anns na buidhnean air monadh fosgailte, ach tha na fidh sa choille nas buailtiche a bhith ann am buidhnean nas lugha. 'S bhaist daimhagusaighean-fidh a bhith air leth ach a-mhin aig m a' bhiridh.

Bidh na bocan-earba a' fs ceangailte ris an fhearann aca eadar an Gearran agus meadhan an Lnastail agus mar sin tha iad an re mhatha aonarach, ged a dh'fhaodas a dhol ann am buidhnean beaga sa gheamhradh. Bidh laoigh an cois nan earbaichean a' mhr-chuid dhen bhliadhna, ach cuiridh iad air falbh iad airson faighinn deiseil airson m breith laogh r. Mar as trice bidh aon laogh no a dh aice.

Buaidh air bith-iomadachd agus glidhteachas

Tha fidh cudromach gus buaidh a thoirt air rainn, gu h-raidh talamh rd. Tha ionaltradh nam fiadh a' cuideachadh le bhith a' cumail suas cuid de sgrean, a' cruthachadh ite airson ath-nuadhachadh sl agus a' fgail buachar agus closaichean a chleachdas gnithean eile. Ach faodaidh cus ionaltraidh agus stampaidh droch bhuaidh a thoirt air rainnean cudromach agus air na gnithean a tha nan eisimeil.

Tha ceangal eadar earbaichean agus bacadh ath-nuadhachadh agus stidheachadh coille dhthchasach, gu h-raidh air talamh osal agus iomall talamh rd ann am meadhan Alba. Faodaidh iad cuideachd buaidh a thoirt air lusan coille as toigh leotha mar an smeuran agus air preasarlach a tha a' fs s r. Seach gum bi iad ann am buidhnean nas lugha, le bodhaigean nas lugha agus seach nach eil iad ag ithe rud sam bith mar a tha am fiadh, chan eil iad ag adhbharachadh uiread de dhroch bhuaidh le ionaltradh agus stampadh ann an rainnean air talamh fosgailte.

Cunnartan

Tha an d shersa fidh a' danamh gu math ann an Alba. Chan eil an cunnart as motha a th' ann dhaibh cho follaiseach. Bidh am fiadh-Seapanach Seapan a' tar-ghintinn cmhla ris an fhiadh ged nach eil an-cmhnaidh follaiseach nan coltas. Nochd rannsachadh o chionn ghoirid gum faodadh coltas, danamh ginteil agus gilan fiadh Alba atharrachadh mean air mhean mar a bhios haidhbridean a' fs nas cumanta. Airson am fiadh dthchasach a dhon, tha tarmainn gan neartachadh ann an cuid de dh'eileanan Alba, le reachdas air a mholadh gus stad a chur air haidhbridean agus fidh nach eil dthchasach a bhith gan leigil mu sgaoil.

Feumaidh sinn cuideachd don an aghaidh muntjac agus fiadh-uisge Sona a thoirt a-steach a dh'Alba. Tha an d shersa ann an Sasainn mar-th. Tha am muntjac a' toirt buaidh mhr air lusan le dtheanan sna coilltean anns am bi e a' fuireach.

English version