. Cait fhiadhaich - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Cait-fhiadhaich / Wildcats

'S e an cat-fiadhaich an fheil-itheadair as dorra dhut fhaicinn dhiubh air fad. Gu cinnteach 's e as tearca. Chaidh a gheur-leanmhainn ann am Breatainn bho na Meadhan Linntean agus chron an raon aige thar nam bliadhnaichean. Bha an ireamh aig an re a b' isle mu 1914, nuair a bha dil nach robh e ach ann an ceann a tuath air taobh an iar Alba far nach robh uiread de chuideam ga chur air. Nuair a lghdaich a' gheur-leanmhainn an didh a' Chogaidh Mhir, thinig e air ais do chuid de sgrean anns am b' bhaist dha a bhith.

Tha tuairmse air ireamh nan cat-fiadhaich ann an Alba a' dol eadar 1,000 agus 4,000, ach dh'fhaodadh gu bheil nas lugha na 400 cat le bian clasaigeach a' chait-fhiadhaich air fhgail. Tha iad nan gn Erpach le donagus mar sin air an ln don.

San fharsaingeachd, 's fherr leis a' chat-fhiadhaich a bhith be air crochan bheanntan is mhonaidhean le ionaltradh garbh, gl thric cuideachd le coilltean agus beagan brr. 'S fherr le beathaichean air taobh an ear Alba sgrean iteachais air an oir le minteach, raointean agus coilltean. Bidh iad a' seachnadh sgrean rda sna beanntan, cladaichean fosgailte agus talamh osal, torrach le iteachas dian. Cleas iomadh gn cait, 's e beathach aonarach a th' ann, ach a-mhin nuair a tha e a' gintinn. Bidh iad a-muigh air an oidhche agus ris an latha. Bidh am biadh aca eadar-dhealaichte bho ite gu ite. 'S e coineanaich as motha a bhios iad ag ithe air an taobh an ear, ach 's e feurlagain agus luchainn as motha a bhios feadhainn air an taobh an iar ag ithe.

Tha measgachadh de ghinean agus de chomharran bodhaig a' chait-dachaigh agus a' chait-fhiadhaich ann an cait Alba. Tha mran dhe na cait sin a' coimhead eadar-dhealaichte bho chait-dachaigh agus 's iongantach mura tug an d shersa cmhla buaidh orra san m a dh'fhalbh. Bhon fhianais a tha ri fhaotainn, bidh e coltach gu bheil d bhuidheann de chait ann a tha eadar-dhealaichte a thaobh gintinneachd agus a thaobh morf-elais, ach tha iad coltach ri chile a thaobh gilain agus eag-elais. Mar sin tha e comasach dha gach gn gintinn cmhla ris a' ghn eile ged nach bi e a' tachairt tric. Gu dearbh, 's dcha nuair a bha ireamh nan cat-fiadhaich a' tighinn air adhart an didh a bhith cho osal toiseach an 20mh linn, gun do chuir gainnead de chait-fhiadhaich bhoireann cabhag ri eadar-mheasgachadh, nuair a choinnich feadhainn fhireann ri cait-dachaigh bhoireann. Cha ghabh deuchainn a dhanamh air cat-fiadhaich gun ghinean cat-dachaigh idir ann, ach dh'fhaodadh nach eile a leithid sin de chait ann.

Ged nach eil e comasach a rdh le cinnt gu bheil cat le na sriopan clasaigeach 'foirfe' a thaobh a ghinean, faodar cait le na comharran sin a chur ann am buidheann neo-dhachaigheil agus 's ann mar sin a bu chir do dhaoine a tha an ss ann riaghladh fiadh-bheatha diligeadh riutha. 'S e sin ri rdh gu bheil cait a tha be gu fiadhaich a tha coltach ri cait-fhiadhaich air sgth comharran air an seiche air an don fon lagh. Mura bheil na comharran sin air cait a tha be gu fiadhaich, tha e laghail smachd a chumail orra.

Seo na cunnartan a chaidh a chomharrachadh do chat-fiadhaich Alba:

  • Co-mheasgachadh cmhla ri cait dhachaigheil a tha air a dhol fiadhaich.
  • Smachd air creachadairean agus gan glacadh gun dil.
  • Galaran.
  • An rainn a' lghdachadh agus a' dol bhuaithe.

English version