. Biastan-dubha - Scottish Natural Heritage
skip to main content

A' bhiast-dhubh (dbhran) / Otter

Buinidh a' bhiast-dhubh, no an dbhran, dhan aon teaghlach ri bruic, neasan, neasan geala, taghain agus mionc. Tha a' bhiast-dhubh nas pailte ann an Alba na tha i an ite eile san Roinn Erpa agus gheibhear i air feadh na dthcha. Nuair a chuir stuth-marbhaidh phlighean ann an slighean-uisge s dhan bhist-dhuibh sa mhr-chuid de Shasainn agus dhen Chuimrigh, mhair iad be anns na h-uisgeachan a bu ghlaine ann an ceann a tuath agus an iar Alba. Tha an ireamh aca a-nis air a dhol am meud, agus chithear biastan-dubha tric ann an iomadh sgre, ach gu h-raidh air an taobh an iar agus anns na h-eileanan. Ann an 2003, bhathar a' meas gun robh 8,000 dhiubh ann an Alba.

San fharsaingeachd, 's e mamailean aonarach a tha be leth na h-ine san uisge a tha sna biastan-dubha. Bidh iad a' faighinn na cuid as motha de bhiadh lochan, ibhnichean no s a' mhuir. Tha an fheadhainn ann an Alba neo-bhaisteach oir tha mran dhiubh ('s dcha 50% no barrachd) be air a' chladach agus ag ithe sa mhuir cha mhr fad na h-ine. Chan eil ite eile ann an Eileanan Bhreatainn far a bheil rainn cladaich cho cudromach dhaibh 's a tha cladach agus eileanan taobh an iar Alba agus Shealtainn; agus tha seo gu re agus gun canar uaireannan 'biast-dhubh na mara' rithe ged as e an aon ghn a th' annta ri na beathaichean a bhios ann am for-uisge nas fhaide a-staigh air an dthaich.

Ann am for-uisge, bidh a' bhiast-dhubh be an re mhath air iasg mar breac, bradan agus easgann, ach as t-earrach tha losgainn a bhios a' gintinn agus muileachan-mg cudromach mar chreach. Corra uair falbhaidh iad le mamailean agus ein. Anns na h-rainnean sin, 's e beathaichean na h-oidhche an re mhath a tha sna biastan-dubha agus tha raon dachaigh mr aca (mu 32 km dhan fheadhainn fhireann agus 20 km do dh'fheadhainn bhoireann). An coimeas ri sin, tha feadhainn a' chladaich nas trice gnomhach ris an latha, agus seach gu bheil uiread de dh'iasg agus de mhaorach san uisge seo, chan fheum iad raon dachaigh cho mr - cho beag ri 4-5km de chladach. Feumaidh biastan-dubha a tha be ris a' chladach for-uisge a bhith aca a ghlanas an sl s am bian. s aonais sin, chailleadh am bian na feartan don-chmhdaich aige.

'S iad na promh dhuilgheadasan a tha a' toirt buaidh air ireamh nam biastan-dubha ann an Alba, a tha cudromach gu h-eadar-niseanta: marbhadh air an rathad no bs m-ndarra eile. Thathar a' meas gur e marbhadh air an rathad an t-adhbhar m-ndarra as motha. Chaidh iasgach malairteach na h-easgainn agus a bhith gan glacadh ann an cidsichean mhaorach cuideachd a chomharrachadh mar chunnart ann an cuid de sgrean. Mar thoradh air an sin, chaidh uidheam-don dhbhran a leasachadh airson an cleachdadh cmhla ri ln easgann, agus thug seo lghdachadh mr air na chaidh a bhthadh de bhiastan-dubha. Uaireannan, faodaidh a' bhiast-dhubh iasgach ann an uisge tmh a chreach, (agus 's dcha tunnagan agus cearcan dachaigheil) agus faodaidh sin a bhith na dhuilgheadas mr dhan fheadhainn dham buin iad no a tha gan riaghladh. Mar as trice, tha am fuasgladh co-cheangailte ri bhith a' don an stuic agus gheibhear stiireadh air feansaichean don bhon Specialist Anglers' Alliance agus ann an Otters and stillwater fisheries.

A dh'aindeoin nan cunnartan sin, tha a' bhiast-dhubh a' soirbheachadh sa mhr-chuid dhen dthaich. Chan eil fianais sam bith ann gu bheil droch bhuaidh aice air gnithean san fharsaingeachd. Gidheadh, tha Dualchas Ndair na h-Alba ag obair gu dlth cmhla ri leasaichearan agus einnseanairean rathaid gus a bhith cinnteach gun cuirear cisean air digh, a thaobh rathaidean ra, gus marbhadh nam beathaichean a sheachnadh. Far an gabh sin a dhanamh, bu chir a leithid a dhanamh gus itichean a bha cunnartach roimhe a thoirt a-steach dhan lonra a th' ann an-drsta.

English version