. Rin - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Rin / Seals

Gnithean ann an Alba

Tha d ghn, an rn glas Halichoerus grypusagus an rn cumanta Phoca vitulina, mu chladaichean Alba ann an ireamhan a tha cudromach gu h-eadar-niseanta.

An diofar eadar rn glas agus rn cumanta

Bidh mu 85kg a chuideam ann an inbhich fhireann agus tha iad mu 145cm a dh'fhaid. Bidh mu 75kg a chuideam san fheadhainn bhoireann agus bidh iad mu 135cm a dh'fhaid, dreach beagan nas lugha na an fheadhainn fhireann. Gu dearbh tha e gu math doirbh rin fhireann a' chala aithneachadh on fheadhainn bhoireann. Tha rin ghlasa nas motha na rin chumanta; bidh mu 300kg a chuideam san inbheach fhireann agus 's dcha 200cm a dh'fhaid; bidh suas ri 180kg ann an inbhich bhoireann agus mu 180cm a dh'fhaid. Cho math ri bhith nas lugha na rin ghlasa, tha sersa de choltas coin air rin chumanta agus tha srn 'rmanach' air rin ghlasa.

Gintinn

Bidh rin ghlasa a' gintinn air cladaichean creagach le tuinn, uaireannan air trgh ann an gainmhich no air muil aig bonn bhearraidhean, agus gl thric air eileanan caran iomallach. Nuair a bhios iad trom, bidh buidhnean mra de fheadhainn bhoireann a' tilleadh as t-fhoghar gu ionadan gintinn traidiseanta anns na h-Eileanan A-staigh, na h-Eileanan Siar, Sealtainn, Arcaibh agus corra ite air cladach a tuath agus an ear-thuath Alba agus ann an Linne Fhoirthe airson breith. Tha gaoiseid gheal air na cuilein nuair a bheirear iad, ach bidh sin a' sor fhs tana sa chiad thr seachadainean dhem beatha. Bidh an fheadhainn bhoirean de rin chumanta a' breith ann an ionadan gintinn san raon aca fhin, nach eil cho farsaing, toiseach an t-samhraidh. Nuair a bheirear na cuilein, bidh iad air an cta geal a chall mar-th sa bhroinn.

Sgaoileadh

Bidh rin ghlasa a' siubhal astar mr nuair a bhios iad a' sealgair son biadh agus 's e eileanan agus cladaichean fosgailte as fherr leotha. Taobh a-muigh m gintinn, lorgar iad air na h-eileanan no air na cladaichean as fhaisge air a' mhuir fhosgailte, 's dcha faisg air na h-iteachan beathachaidh as fherr leotha far a' chladaich. Am measg nan iteachan sin tha iomallan Arcaibh is Shealtainn, taobh an iar nan Eilean Siar, eileanan a-muigh sna h-Eileanan A-staigh, bacan gainmhiche ann an Linne Thatha agus Linne Mhoireibh.

'S fherr le rin chumanta uisge nas fhasgaiche agus tha iad dleas do raon nas lugha. Bidh iad a' siubhal 40-50km a lorg am bdh. Tha rn a' chala nas pailte ann an Sealtainn, Arcaibh, taobh an ear nan Eilean Siar, a' chuid as motha dhe na h-Eileanan A-staigh agus air taobh siar Alba (bhon Eilean Sgitheanach agus Loch Carrann sos gu Arainn ann an Linne Chluaidh), Linne Mhoireibh agus Linne Thatha. Tha ireamh nas lugha air a' chladach a tuath, cladach an iar-thuath agus ann an Linne Fhoirthe.

Cunnartan

Tha na promh chunnartan do rin a' tighinn bho:

  • Cus truaillidh, mar eisimpleir tha cuilein ann an cunnart mr bho thruailleadh air sgth drtadh ola.
  • Ceimigean puinnseanta, mar eisimpleir faodaidh iad organo-clirinean no stuthan nach tid nan teine air sgth brimin a bhith annta a shluigeil agus cruinneachadh san t-saill.
  • Iasgach agus tuathanais isg, mar eisimpleir sealg aig aibhnichean bhradan no aig tuathanais isg.
  • A' dol an ss ann an ln iasgaich.
  • Tuirbnean lth ath-nuadhachail aig muir; chan eil fios againn an-drsta air buaidh thuirbnean air rin agus thathar gan sgrdadh ann an iomadh ite mar Arcaibh agus irinn a Tuath.

Tha a'chuid as motha de chunnartan ndarra bho:

  • Galar, ann an 1988 agus ann an 2002, thug a' bhoras phocine distemper (PDV), buaidh air rin air taobh an ear Shasainn agus bhsaich mu leth dhiubh, gu h-raidh timcheall The Wash, ann an 1988. Cha do bhsaich uiread ann an Alba.
  • Madaidhean-cuain, o chionn beagan bhliadhnachan chunnacasmadadh-cuain nas cunbhalaiche ann an Sealtainn is ann an Arcaibh agus chunnacas iad ag ithe rin ghlasa agus rin chumanta.
  • Atharrachadh na gnth-shde, 's e a' bhuaidh as motha a dh'fhaodaist fhaicinn air sgth atharrachadh na gnth-shde atharrachadh ann an sgaoileadh creich agus na tha ri fhaotainn.

Don

Bhon 1d An Gearran 2011 tha e m-laghail rn a mharbhadh ann an Alba gun cheadbho Marine Scotland fo Phirt 6 de Achd na Mara (Alba) external site 2010, agus air fhoillseachadh fo Reachdas Erpach, ach a-mhin airson furtachd a dhanamh.

Tha an d ghn rin le "idh Coimhearsnachd" a tha a' ciallachadh nach eil iad cho cumanta sin air feadh na Roinn Erpa gu lir. Fon reachdas seo, ris an canar Riaghailt rainnean, (Habitats' Directive), chomharraich Dualchas Ndair na h-Alba corra Sgre Snraichte Glidhteachais (SACs) airson rin ghlasa agus rin chumanta. Chaidh SACs a thaghadh a rir 's na bha de rin a' gintinn anns gach sgre cmhla ri sgaoileadh caran cothromach air feadh Alba.

D bhios rin ag ithe?

Bidh rin ag ithe iasg agus bidh iasgairean uaireannan gam faicinn mar cho-fharpaisich nach fhiach. Sa mhuir fhosgailte, 's e rin an aon bheathaichean a bhios ag ithe iasg. Ann am Breatainn, 's e daoine agus ceatisianaich (mucan-mara, leumadairean agus pileagan), ein, iasg agus rin as motha a tha ag ithe de dh'iasg.

A bheil rin a' cronadh ann an Alba?

O chionn ghoirid, tha na h-ireamhan a' sealltainn gu bheil rin chumanta a' cronadh san fharsaingeachd ann an Alba. Chaidh mothachadh dhan chronadh an toiseach ann sna h-Eileanan a Tuath agus air an taobh an ear, agus tha na h-ireamhan mu dheireadh a' daingneachadh gu bheil an ireamh ann an Arcaibh, Sealtainn agus Linne Thatha fhathast a' cronadh. Tha coltas gu ruige seo gu bheil an ireamh ann an Linne Mhoireibh stidheil, agus chan eil coltas gu bheil cronadh cho mr air taobh an iar Alba no sna h-Eileanan Siar 's a tha sna h-Eileanan a Tuath. Chan eil an t-adhbhar airson a' chronaidh soilleir fhathast. Tha e nenach oir tha rin chumanta air cronadh, ach chan eil na rin ghlasa. Cha robh cil a choltas galair am measg rin chumanta. Mar sin, thathar an dil gu bheil corra adhbhar ann, atharrachadh na gnth-shde nam measg, (gu h-raidh a' bhuaidh air biadh nan rn mar solagan, agus an fharpais eadar gnithean airson nas lugha de bhiadh), creach (mar eisimpleir o mhadaidhean-cuain), truailleadh agus sealg. Tha Ionad-rannsachaidh nam Mamailean Mara external site ann an Oilthigh Chill Rmhinn a' danamh sgrdaidhean an-drsta airson adhbhar a' chronaidh a lorg, agus tha aon sgrdadh a' cumail sil air rin ghlasa agus air rin chumanta airson faicinn a bheil iad a' tadhal air na h-aon iteachan beathachaidh aig muir.

English version