. Ailbean - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Ailbeanan Dtheanan fon mhuir-ln / Eelgrasses - Flowers beneath the tide

Chan eil mran lusan le dthean a bhios be san t-sl ach na h-ailbeanan (Zostera) fhin. Tha d ghn (no 's dcha tr) a' fs ann an Alba. Bidh iad a' danamh raointean lainn fon uisge agus a' toirt fasgadh do dh'fhiadh-bheatha na mara. Tha iad cuideachd nan ionadan-raich do ghnithean a tha cudromach a thaobh malairt, mar am pliac agus an labag. Mar sin tha iadsan iad fhin nam promhachas glidhteachais snraichte ann an Alba.

D th' ann an ailbean?

Buinidh ailbeanan do bhuidheann lusan ris an canar feur-mara. Ged a tha iad coltach ri feur, 's iongantach mura bheil iad nas fhaisge ann an cirdeas ri lusan ann an lochan for-uisge. Cho math ris an ailbean mhr (Zostera marina), chaidh d shersa nas lugha a chomharrachadh san m a dh'fhalbh: ailbean le duilleagan caola (Z. angustifolia) agus ailbean beag (Z. noltii), ach tha an sersachadh as ire gan cur cmhla nan aon ghn, ris an canar a-nis Zostera noltei. Tha lus na maighdinn (a' ghn Ruppia) coltach ris agus bidh e cuideachd a' fs ann an dgean agus ann an lochan, ach buinidh e do theaghlach gu tur eadar-dhealaichte.

Cit am bi iad a' fs?

Bidh ailbeanan a' fs far a bheil grinneal, gainmheach no eabar air grunnd na mara, no cmhla ri maerl, bho itichean a tha fosgailte ri ln osal sos gu mu 4 meatairean. Bidh iad tric ann an itichean far a bheil sruth beag san ln. Faodaidh iad fs ann an sl a-mhin cuideachd, no ann an lochan tmhach far a bheil an sl air a mheasgadh le for-uisge.

Carson a tha iad ann an cunnart?

Anns na 1930an, bhsaich faisg air 90% de dh'ailbeanan ann am Breatainn air sgth galar seargach. 'S dcha gur e fungas a dh'adhbharaich e. 'S ann ann an uisge glan, air nach do chuireadh dragh as fherr a dh'fhsas ailbeanan. Chaidh ceangal a dhanamh eadar uisge le trr naitreatan (bho sgudal uisge sna bailtean no bho thuathanasan), agus cronadh sna h-itichean sa bheil Zostera ann an Alba.

Carson a tha iad cudromach?

Bidh iomadh sersa isg a' fuireach am measg nan ailbeanan. Bidh fasgadh aca eadar duilleagan nan lusan, mar a th' aig an t-snthad-mhara bheag. Tha an dath aice ga cuideachadh gu bhith a' falach am measg nan duilleagan. Ach tha creachadairean fi 's an seo, agus tha breug-riochd cudromach. Tha cruth tana agus dath donn mar duilleag mharbh air an t-sol-ghobach (san dealbh gu h-rd). Bidh e crochte air a thasrainn san uisge gus nach tid fhaicinn.

Bidh iomadh sersa iasg cmhnard a' cleachdadh nan ailbeanan mar ionadan-raich airson uighean a bhreith agus airson gum bi fasgadh aig an l g. Nam measg tha iasg a tha cudromach ann am malairt mar am pliac agus an labag. Tha ailbeanan cudromach mar bhiadh do dh'ein fhiadhaich, mar an glas-lach, ann am beul aibhnichean.

Bidh mran neo-dhruim-altachain bheaga, gu h-raidh an giuthas-mara agus an steallaire-mara, gan ceangal fhin ri duilleagan ailbeanan, agus bidh cochan-trghad, moileasgan d-shligeach agus cnagainsa ghainmhich gu h-osal. Tha cuid de dh'fheamainnean tearc eadar na lusan, agus bidhfeamainn dthchasach, a bha uair pailt ann an Alba ach a tha tearc a-nis, a' fs am measg cuid dhe na h-ailbeanan. Bidh freumhaichean nan ailbeanan a' ceangal na gainmche, agus tha seo a' cuideachadh le bhith a' cur bacadh air cronadh ann an grunnd na mara.

Air sgth nan adhbharan sin, tha e uabhasach cudromach na h-iomairean ailbein a dhon. Tha sin a' ciallachadh an cumail sbhailte bho stampadh agus bho sgrobadh, agus bho leasachadh faisg air a' chladach far am bi iad a' fs. Feumaidh sinn cuideachd danamh cinnteach gu bheil an t-uisge sa bheil iad a' fs glan agus gun truailleadh, agus an rainn aca a dhon bho ghnithean neo-dhthchasach mar crd-fheur (a' ghn Spartina). Tha iomairean ailbean nan rainn le promhachas airson Planaichean-gnomh Bith-iomadachd na RA external site , a tha Riaghaltas na h-Alba a' toirt air adhart mar phirt de Ro-innleachd Bith-iomadachd Alba external site .

English version