. Easgann Erpach - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Easgann Erpach / European eel

Tha eachdraidh beatha cho inntinneach ri gin dhen iasg fhor-uisge aig an easgainn Erpaich. Tha iad sgaoilte fad is farsaing ann am for-uisge na Roinn Erpa agus gheibhear iad ann an iomadh rainn for-uisge agus am beul aibhnichean.

Carson a tha cuairt-bheatha na h-easgainn cho inntinneach?

Tha gluasad nan easgann bho fhor-uisge agus bho bheul aibhnichean na Roinn Erpa gu Muir Sargasso, an iar-dheas air Bermuda, air euchd cho morbhaileach 's a chithear ann an ndar. Ged a tha saidheans a' gabhail ris an seo mar rud a tha for, 's e gl bheag de rannsachadh a chaidh a dhanamh gus faighinn a-mach an e seo an aon ite sam bi easgainn Erpach a' gintinn. Cha deach easgann airgeadach, an t-inbheach a bhios ri gluasad, riamh a ghlacadh sa chuan fhosgailte, agus chan eil e soilleir am bi solachadh a' tachairt aig aon m dhen bhliadhna no thar ine. Cha mhotha a tha e soilleir d cho fada 's a bheir easgann a' faighinn chun an ite solachaidh, no cia mheud dhe na h-easgainn a dh'fhgas an Roinn Erpa a ruigeas Muir Sargasso airson solachadh.

An didh solachadh, thathar dhen bheachd gum bi na h-uighean a' seladh dhan ear chun na Roinn Erpa air Sruth a' Chamais. R na h-ine seo, bidh an t-l ga bhreith agus bidh na larbha g, leptocephalus, le cruth 'duilleig' orra agus 's ann nuair a ruigeas iad sgeilp mr-roinn na Roinn Erpa a dh'atharraicheas an cruth chun a' chruth siolandair a dh'aithnicheas sinn air easgann. Cha mhr nach eil an t-iasg seo trd-shoilleir agus canar 'easgainn ghlainne' riutha. Nuair a thid iad ann am for-uisge, bidh dath na h-easgainn a' fs nas duirche. 'S e easgainn bheaga a tha annta a-nis. Aig an m seo, bidh iad a' gluasad suas an abhainn agus bidh iad ann an iomadh rainn for-uisge agus am beul aibhnichean. Bidh iad ag ithe neo-dhruim-altachain agus iasg. Faodaidh easgainn cuideachd gluasad thar talamh, a' gluasad thar talamh fliuch gus faighinn gu uisgeachan.

Nuair a tha iad aig re a bhith ann am for-uisge, canar easgainn bhuidhe riutha agus faodaidh iad fuireach san rainn sin airson crr is 20 bliadhna. Nuair a tha easgann deiseil airson gintinn, bidh an dath aice ag atharrachadh agus a' fs airgeadach airson faighinn deiseil gus gluasad gu Muir Sargasso.

A bheil easgainn ann an cunnart?

Chaidh an easgann iasgach aig gach re dhith fad linntean, agus air feadh na Roinn Erpa bha i air a h-iasgach gu mr airson malairt. Ann an Alba, cha deach cus iasgaich a dhanamh air an easgainn, ach chaidh na h-uiread a dhanamh ann an cuid de sgrean. Ged nach eil mran dta ann, tha e follaiseach gun do chron an easgann Erpach gu mr thar an fhichead bliadhna mu dheireadh. Thathar a' meas gun do chron ireamh nan easgann 90% san ine seo.

A bheil glidhteachas a' bualadh oirre?

Air sgth cronadh na h-easgainn Erpaich, stidhich Coimisean na h-Erpa Plana rachaidh nan Easgann (Riaghailt Comhairle ireamh 1100/2007). Tha am plana seo ag amas air an easgann Erpaich agus easgainn ghlainne a thilleadh gu re sheasmhach. Feumaidh gach Nisean a tha na bhall Planaichean Riaghladh Easgainn a stidheachadh. Chaidh Plana Riaghladh Easgainn na h-Alba a stidheachadh le Saidheans Mara na h-Alba ann an 2008.

Chaidh an easgann Erpach a chur ri Liosta Ghnithean Promhachais UKBAP ann an 2007.

English version