. Dighean riaghlaidh fidh - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Dighean riaghlaidh fidh / Deer management methods

Tha caochladh bhuidhnean, a' cleachdadh caochladh dhiofar dhighean, airson fidh a riaghladh ann an Alba. Chan eilear a' cleachdadh gach digh a th' air ainmeachadh gu h-osal an-drsta. Thathas a' beachdachadh air cuid dhiubh mar dhigh air smachd a chumail air fidh agus 's dcha gun tid iomadh deuchainn a dhanamh orra gus an ifeachdas a mheas.

Stalcaireachd

'S e stalcaireachd a bhith a' lorg creach, sa chis seo fidh, gu tosdach, gu neo-mhothachail dhan bheathach, airson a mharbhadh gu h-iochdmhor. Tha sgilean stalcaireachd a' dol air ais gu m nuair a bha am beagan bidhe a bha ri fhaighinn a' tighinn bho fidh is beathaichean eile agus dh'fheumte faighinn faisg air na beathaichean gun dragh a chur orra.

Thinig stalcaireachd gu bhith na dhreuchd ann an Alba nuair a bha uachdarain, san 19mh linn, a' fastadh daoine aig an robh deagh elas air an talamh, air an fhiadh-bheatha agus air na lusan ionadail airson ireamh de dh'fhidh a riaghladh gus buannachd a thoirt gu sprs na seilge. Aig an m sin bha an ireamh fhidh na b' sle na tha iad an-diugh agus bhathas a' leigeil le stoc meudachadh airson taic a chur ri tachartasan sochaireach sprsach - a' tladh daoine beairteach gu sgre gus fidh a shealg airson sprs.

An-diugh thathas a' fastadh stalcairean an re mhath airson an aon adhbhar. Ach tha pirt deatamach den dreuchd a-nis co-cheangailte ri bhith a' cumail smachd theann air ireamhan nam fiadh gus stoc mh-fhallain a chomharrachadh - fidh a tha a' fulang le galar, dth beathachaidh, dochann. Bithear a' dol air tir nam beathaichean sin mus tid am marbhadh gu h-iochdmhor. 'S e an t-amas a bhith a' cuideachadh le cumail ireamh fhallain agus danamh cinnteach gu bheil ireamhan fidh freagarrach airson riatanasan seilge, ann an digh a tha cothromach don rainneachd ndarra,

Tanachadh Buidhneach

Gu tric bidh stalcairean ag obair nan aonar a' tanachadh ireamhan fhidh mar phirt de riaghladh fidh. Ach tha amannan ann nuair a bhios stalcairean ag obair ann am buidhnean airson ireamhan nam fiadh a thanachadh gu buadhach is gu h-ifeachdach. Canar tanachadh buidhneach ri seo.

Tha tanachadh buidhneach buannachdail nuair a tha dlths nam fiadh rd agus/no nuair a tha fidh a' gluasad gu cunbhalach thairis air rainneachd mhr, bho aon phos fearainn gu pirt eile. Gheibh stalcairean a tha ag obair anns na diofar rainneachdan sin buannachd bho tanachadh buidhneach, le goireasan agus an obair tanachaidh gan roinn eadar buidheann no sgioba nas motha.

Feansadh

Ann an Alba thathas air a bhith a' cleachdadh feansaichean fidh mar dhigh air smachd a chumail air dlths fidh agus air an gluasad. Tha seo comasach air na leanas:

  • cothrom a thoirt dha diofar chleachdaidhean fearainn taobh a-staigh agus/no eadar gabhaltasan fearainn;
  • a chleachdadh airson sbhailteachd phoblach a dhon;
  • atharrachaidhean a cheadachadh ann an rainnean, gu h-raidh air fearann coillteach, ann an ine an re mhath goirid.

Ach faodaidh feansa fidh buaidh thuiteamach a thoirt air nithean eile, nam measg sbhailteachd fhidh, sbhailteachd phoblach, bith-iomadachd, cruth-tre, dualchas cultarach agus ruigsinneachd. Bu chir diligeadh ri na puingean a leanas nuair thathas a' beachdachadh air feansadh:

  • Bu chir an cothrom airson smachd a chumail air fidh a mheas.
  • Feumaidh dealbhadh na feansa cho beag 's a ghabhas de dhragh a chur air sbhailteachd fhidh, sbhailteachd phoblach, bith-iomadachd, cruth-tre, dualchas cultarach agus ruigsinneachd.
  • Bu chir dha a bhith na phirt de phrgram nas fharsainge ann an riaghladh fidh agus cha bu chir dhan fheansa a bhith an-irde cil nas fhaide na dh'fheumar.
  • Bu chir beachdachadh air buaidh sam bith a dh'fhaodadh e toirt air raon fharsainge nam fiadh agus gu snraichte air seilbhean ri thaobh agus air coimhearsnachdan ionadail.
  • Bu chir tanachadh a dhanamh air fidh a tha an urra ris an talamh a th' air fheansadh.
  • Bidh cead no taic ionmhasail airson feansadh an urra ri bhith a' comharrachadh is a' lghdachadh buaidh icheil sam bith.

Airson stiireadh a bharrachd rach gu Joint Agency Deer Fencing Guidance air an lraich-ln Beurla againn.

Glacadh airson tanachadh (digh a tha fo smachd dearbhaidhean leantainneach)

Tha glacadh airson tanachadh air a bhith air a chleachdadh le manaidsearan fearainn agus luchd-seilbhe air feadh Alba. Leanaidh dearbhaidhean air an digh tanachaidh seo airson measadh a dhanamh air d cho ifeachdach 's a tha e mar dhigh air smachd a chumail air fidh agus airson cuideachadh le leasachadh Sr Stiireadh Cleachdaidh. Tha Sr Stiireadh Cleachdaidh riatanach gus danamh cinnteach gu bheilear a' don sbhailteachd nam fiadh.

'S iad amasan iomlan an digh-obrachaidh seo lghdachadh an dragh a thid a chur air fidh agus an tanachadh a ghabhail os limh ann an digh iochdmhor, ifeachdach agus a chuireas don air sbhailteachd nam fiadh. Dh'fhaodadh an digh-obrachaidh grunn bhuannachdan a thoirt taobh a-staigh obair-tanachaidh, a' gabhail a-steach:

  • lghdachadh dochainn air fidh;
  • lghdachadh a' chunnairt gun tid meann fhgail gun mhthair;
  • lghdachadh a' chunnairt gun tid fidh air nach robhar a' cuimseachadh a mharbhadh.

Chan urrainnear beachdachadh air an digh-obrachaidh seo mar an aon digh air smachd a chumail air fidh.

English version