. Uamhan agus karst ann an Alba - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Uamhan agus karst ann an Alba / Caves and karst in Scotland

Faodar karst a mhneachadh mar chruth-tre snraichte air a dhealbhadh le creag so-sgaoilte a' bleith far a bheil cumadh agus cruth na tre mar thoradh air traoghadh ifeachdach fon talamh.

A' dol fon talamh

Mar sin am measg fheartan bhaisteach karst tha traoghadh uachdair le briseadh ann (me uillt a tha a' dol sealladh fon talamh), srathan tioram agus uaimhean. 'S e clach-aoil, agus gu re dolomait (clach-aoil le trr magnesium) na creagan as cumanta a tha so-sgaoilte gu ler, a thaobh uisge a tha gu ndarra air an uachdar, gus karst a chruthachadh.

Chan eil karst uabhasach bitheanta ann an Alba. 'S ann a-mhin ann an Asainte a tha feartan so-sgaoilte (ann an dolomait Dhiranais) cho pailt agus gu bheil iad a' danamh chruthan-tre snraichte. Tha iad sin a' gabhail a-steach karst agus uaimhean ann an srathan Thriligil agus Allt nan Uamh, agus ann an uaimhean faisg air a' Chnocan agus air rd-chlr Achadh Mr.

Thug na h-eigh-shruthan mu dheireadh a bh' ann an Alba air falbh a' mhr-chuid dhe na feartan karst ro-eigheachail; mar sin buinidh feartan karst dhan linn an didh an eigheachaidh o chionn timcheall air 11,500 bliadhna. Ach buinidh mran thrannsaichean uaimhean dhan linn ron eigheachadh, agus bha sin aig irde o chionn timcheall air 22,000 bliadhna.

Tha dolamait Dhiranais a' sneadh tuath agus deas air Asainte bho Uamh Smudha air a' chladach a tuath gu uaimhean beaga faisg air Loch Slaopainn san Eilean Sgitheanach, agus feadhainn eile faisg air Ciseorn. Tha uaimhean agus cabhsairean de chlach-aoil cuideachd ann an Gleann Creurain.

Tha uaimhean beaga ann an clachan-aoil Iurassaig timcheall an th Leathainn san Eilean Sgitheanach, agus cuideachd Uamh nan Breagaire air A' Chomraich. Tha uaimhean beaga cuideachd ann am mrbal Dalradian (clach-aoil air a teasachadh agus a dlthadh) faisg air Sdh Chailleann, agus ann an Uamh nan Uachdar ann am Beanntan a' Mhonaidh deas air Gleann Spiothan. Chan eil cil air a chlradh mu uaimhean sna clachan-aoil ann an srath Meadhan Alba.

Obair nan tonn

Tha cuid de dh'uaimhean air an gearradh ann an creagan nach eil nan clachan-aoil no nan dolomaitean. Tha na feartan sin ri taobh seann chladaichean togte agus chaidh an gearradh gu re mhr le obair nan tonn nuair a bha iad nan laighe aig re na mara. A thaobh mran dhiubh, 's iongantach mura robh sin goirid an digh an eigheachaidh (cmhdach deighe) mu dheireadh ann an Alba, r agus dreach an didh dhan deigh leaghadh. Am measg eisimpleirean ainmeil tha Uamh Fhingal ann an Staffa, a th' air a gearradh a-steach do charraig lbha a tha 65 millean bliadhna a dh'aois; agus Uamh an Rgh ann an Arainn, a th' air a gearradh a-steach do Chlachan-gainmhich Ruadh r a tha 250 millean bliadhna a dh'aois.

English version



Last updated on Tuesday 17th April 2012 at 12:53 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo