. Maoimean-slŔibhe ann an spr¨illeach chreagan agus ¨ire - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Maoimean-slŔibhe ann an spr¨illeach chreagan agus ¨ire / Landslides in rock and soil debris

Tha an duilleag seo a' toirt s¨il air a liuthad se˛rsa cruth-týre a tha air a chruthachadh le gluasad chreagan air an caitheamh leis an t-sýde, spr¨illeach agus ¨ir air sgÓth grabhataidh. Bidh m˛ran mhaoimean-slŔibhe a' tachairt air sgÓth stoirmean-uisge obann, uisge m˛r thar ¨ine agus uisge-aiteimh. Ach faodaidh le˛idean neo-stŔidheil a bhith air an adhbhrachadh cuideachd nuair a th˛isicheas talamh re˛ta ag aiteamh air beanntan Alba. Faodaidh gluasad maoim-slŔibhe a bhith obann (gu h-Óraidh ma chaidh adhbhrachadh le stoirm-uisge mh˛r) no faodaidh e bhith cho mall 's gur gann a bheir sinn an aire dha, a thuilleadh air sgÓinidhean san talamh, agus r˛idean a' fo-thuiteam.

Faodaidh maoim-slŔibhe sam bith a bhith cunnartach, ach bidh a' mh˛r-chuid a' tachairt ann an Óiteachan iomallach air na beanntan agus air falbh bho dhaoine. Tha sruth spr¨illich gu h-Óraidh na chunnart cunbhalach a bhios a' cur maill air c˛mhdhail air a' GhÓidhealtachd nuair a bhios fýor dhroch shýde ann.

┘ir-Ŕaladh

Tha Ŕaladh a' ciallachadh gu bheil stuth a' gluasad sýos leathad fo ghrabhataidh. 'S Óbhaist gun tachair e thar farsaingeachd mh˛r. Tha trý se˛rsachan Ŕalaidh ann: Gluasad rÓitheil no Ŕaladh anns an ¨ir fhŔin air sgÓth atharrachadh rÓitheil ann an taiseachd na h-¨ire agus ann an te˛thachd (mar eisimpleir pr˛iseasan putadh reothaidh). Bidh Ŕaladh leantainneach a' tachairt far nach eil an ¨ir agus an spr¨illeach creige lÓidir gu le˛r gus seasamh ri grabhataidh. Bidh Ŕaladh adhartach a' tachairt far an tig an ¨ir agus spr¨illeach creige gu h-obann gu staid chunnartach anns am fÓillig i air sgÓth adhbharan eile.

┘ir-shruthadh

Gheibhear clÓran ¨ir-shruthaidh air le˛idean nas caise, far an do ghluais ulbhagan agus ¨ir sýos leathad air sgÓth pr˛iseasan '¨ir-shruthaidh' (measgachadh de dh'Ŕaladh ¨ire agus sruthadh), agus chruthaich seo clÓran s˛nraichte agus uchdan de spr¨illeach agus de dh'ulbhagan. Bha ulbhagan na bu mhotha gnýomhach mu dheireadh ann an Alba rŔ Ath-adhartachadh Loch Laomainn (o chionn 12,900 - 11,500 bliadhna), ach bidh feartan ¨ir-shruthaidh nas lugha gnýomhach cha mh˛r a h-uile geamhradh.

Sleamhnachadh

Bidh na gluasadan agus an sleamhnachadh seo a' tachairt nuair a bhios an t-sýde uabhasach fliuch, nuair a lýonas an ¨ir faisg air an uachdar agus an spr¨illeach creige le uisge. Sleamhnaichidh agus sruthaidh e sýos an leathad an uair sin. Faodaidh iad a dhol nan sruth spr¨illich nas cunnartaiche air talamh cas, agus faodaidh am maoim-slŔibhe siubhal astar m˛r agus an spr¨illeach a dhŔanamh na eabar.

Sruth spr¨illich

'S e sruth spr¨illich an cunnart as cumanta ann an Alba a thaobh mhaoimean-slŔibhe. Gheibhear gach se˛rsa dhiubh seo, eadar poll fliuch a bhios a' sruthadh agus measgachadh le barrachd spr¨illeach creige, agus a tha coltach ri concrait fliuch a thaobh tighead. Bidh iad seo a' tachairt air le˛idean casa, nas caise na 20░, agus aon uair 's gun t˛isich iad, cumaidh iad a' siubhal thar talamh nas c˛mhnairde far nach bi na le˛idean 's d˛cha ach 10░. Tha an t-astar a shiubhaileas sruth spr¨illich a rŔir 's dŔ na tha de spr¨illeach agus de dh'uisge air a chur mun cuairt. Bidh iomadh sruth spr¨illich a' t˛iseachadh mar shleamhnachadh, ach mar a bhios an sleamhnachadh a' gluasad sýos an leathad, bidh an t-uisge agus an spr¨illeach a' dol am measg a chŔile agus a' dŔanamh eabar as urrainn sruthadh. Bidh sruthan spr¨illich glŔ thric a' fÓgail sgudal Ós an dŔidh agus a' cruthachadh dhromannan no levees.

Faodaidh sruthan spr¨illich a bhith eadar 1 agus 10 meatairean a leud, agus a' gi¨lan eadar 1 agus iomadh meatair ci¨bach de spr¨illeach. Faodaidh sruth spr¨illich tachairt dýreach aon turas air slŔibhtean fosgailte, ach tha sruth Ós dŔidh sruth nas cumanta fo ghilean.

Bidh c˛naichean spr¨illich gan cruthachadh far am bi iomadh sruth spr¨illich a' cruinneachadh, mar as trice fo ghilean. Air a' GhÓidhealtachd bidh amannan gnýomhach agus tÓmhach aig m˛ran ch˛naichean spr¨illich, a rŔir 's a bheil sýde ann a tha buailteach an adhbhrachadh, agus cuideachd air na tha de pholl agus de chreagan air cruinneachadh nas fhaide shuas air grunnd a' ghil.

á

English version



Last updated on Friday 23rd March 2012 at 12:57 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo