. DŔ th' ann an geo-iomadachd? - Scottish Natural Heritage
skip to main content

DŔ th' ann an geo-iomadachd?ááááááááááááááááá What is geodiversity?

Tha 'geo-iomadachd' a' gabhail a-steach gach se˛rsa chreagan, mŔinnearaich, fosailean, cruthan-týre, gr¨idean agus ¨ir ann an sgýre, cho math ri pr˛iseasan nÓdarra, mar bleith agus maoimean-slŔibhe, a dh'fhaodadh a bhith gnýomhach fhathast.

Eisimpleirean de gheo-iomadachd Alba:

  • Tha geo-iomadachd Ghlaschu a' gabhail a-steach dhruimlinean - cruthan-týre a chaidh a chruthachadh nuair a ghabh clÓran m˛ra deighe thairis air an talamh - agus air an deach meadhan a' bhaile a thogail.
  • Tha Creag Caisteal Dh¨n ╚ideann, a bha uair na bholcÓno, agus gach se˛rsa creige a chaidh a chleachdadh ann a bhith a' togail a' Bhaile ┘ir, nan eisimpleirean air geo-iomadachd a' bhaile.
  • Tha a' mh˛ine thiugh a tha a' cumail taic ri bith-iomadachd na Týr Shruthaich, agus fosail Ŕisg a tha 380 millean bliadhna a dh'aois ann am bun-chreig Ghallaibh, nam feartan aithnichte geo-iomadachd ann an ceann a tuath Alba.
  • Tha Abhainn SpŔ, a tha a' gi¨lan eabar gainmhiche agus gr¨ideile a chaidh a bhleith bho bheanntan a' Mhonaidh a-steach a Linne Mhoireibh, na h-eisimpleir de gheo-iomadachd ghluasadach a' Mhonaidh.

Gheibhear iomadh mýneachadh air 'geo-iomadachd' ann am Breatainn agus sa ch˛rr dhen t-saoghal, ged as ann san Roinn E˛rpa agus ann an AstrÓilia as trice a tha e air a chleachdadh. Tha caochladh mhýneachaidhean ann, ach tha a' mh˛r-chuid ag rÓdh rudeigin mar: 'Tha geo-iomadachd na mheasgachadh de chreagan, mŔinnearaich, fosailean cruthan-týre, gr¨idean agus ¨irean, c˛mhla ris na pr˛iseasan nÓdarra a tha gan cumadh agus gan atharrachadh'.

Tha cuid de mhýneachaidhean Ós an RA a' gabhail cuspair cultarail a-steach. Mar eisimpleir, tha Manifesto na Roinn E˛rpa air Dualchas na Talmhainn agus Geo-iomadachd a' t˛iseachadh le: 'Tha geo-iomadachd a' ceangal na Talmhainn, na daoine agus an cultar'; agus artaigil le Stanley, air a bheilear a' toirt tarraing tric, (FÓilte dhan 21mh linn. Geodiversity Update, 2001, └ir 1, td1): 'DŔ ma tha a th' ann an geo-iomadachd? 'S e an ceangal eadar daoine, cruth-týre agus cultar a th' ann: a h-uile se˛rsa Órainn ghe˛lais, phenomena agus na pr˛iseasan a tha a' dŔanamh nan cruthan-týre, creagan, mŔinnearaich, fosailean agus ¨irean a tha a' toirt dhuinn frŔama airson beatha air an Talamh'. Tha an taobh cultarail seo, ged nach eil e air a ghabhail a-steach sa mh˛r-chuid de mhýneachaidhean air geo-iomadachd, a' sealltainn na buaidh chudromach a tha aig geo-iomadachd air coimhearsnachd agus air cultar.

á

á

English version



Last updated on Monday 16th April 2012 at 09:46 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo