. Feartan eigh-shruthach - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Iomall na deighe / Ice edge

Seachad air iomall na deighe, chaidh iomadh cruth-týre annasach a chruthachadh, a chý sinn fhathast an-diugh, air sgÓth reothadh agus aiteamh tric san uisge a bha san talamh. Faodaidh na cruthan sin tighinn bho obair seachad air oir na deighe, agus chithear iad gan cruthachadh fhathast ann an sgýrean artaig agus ailpeach an-diugh.

Air na h-Órd-chlÓran

  • Air iomadh Órd-chlÓr sna beanntan, chithear talamh tomanach far an tug reothadh is aiteamh rÓitheil air uachdar na h-¨ire br¨chdadh a-mach ann an cruthan cunbhalach.
  • Tha fianais air na h-Órd-chlÓran gun deach gainmheach is greabhal a shiabadh leis a' ghaoith, mar a bhios a' tachairt ann an coilleagan is docaichean ris a' chladach.
  • Tha raointean bhlocaichean sa bheil blocaichean m˛ra cloiche cumanta air iomadh mullach beinne agus Órd-chlÓr ann an Alba. Chaidh iad sin a chruthachadh nuair a bhris reothadh agus deigh san talamh an fho-chreag.

└iteachan cas

Air le˛idean nas caise chan eil cruthan-týre oir na deighe, a chaidh a chruthachadh rŔ an eigheachaidh, rim faotainn fo Óirde Óraidh. Air na le˛idean cas, ghluais ulbhagan agus ¨ir sýos an leathad, mean air mhean, agus chruthaich iad clÓran s˛nraichte, uchdan agus cnapan spr¨illich agus ulbhagan. Ghluais cnapan ulbhagan na bu mhotha mu dheireadh ann an Alba rŔ Ath-thilleadh Loch Laomainn (o chionn 12,900 - 11,500 bliadhna), ach cuid de fheartan nas lugha air a bhith a' gluasad thar nam beagan mhýltean bhliadhnachan mu dheireadh.

Loidhne-gearraidh

GlŔ thric air cliathaichean beinne cha deach cruthan-týre oir na deighe a chruthachadh rŔ an eigheachaidh fo Óirde Óraidh; tha an 'loidhne-ghearraidh' seo a' comharrachadh na h-ýre as fhaide shuas aig an robh bleith co-cheangailte ris an deigh a' gluasad sýos gleann, agus a' gearradh dheth nan cruthan oir-deighe a bha fhathast a' gluasad os cionn na deighe.

Talamh ýosal

Air talamh nas ýsle, chan eil e cho furasta feartan oir-deighe fhaicinn. Air uchdan greabhail srathan aibhnichean, lorgar uaireannan sgÓinidhean deighe far an do theannaich agus an do sgÓin an talamh air sgÓth a bhith re˛ta fad na h-¨ine. Chaidh na sgÓinidhean a lýonadh le stuth bhon sgýre mun cuairt. Ann an corra Óite chý thu mar a chaidh na fillidhean ¨ire a phasgadh air uachdar a chŔile air sgÓth reothadh agus aiteamh tric.

Gnýomhach an-diugh

Ged a tha iad nas lugha na cruthan-týre a chaidh a dhealbhadh aig deireadh an eigheachaidh mu dheireadh, tha feartan gnýomhach an-diugh a' gabhail a-steach cuid de sgrýoban chlachan air an se˛rsachadh, cearcaill air an se˛rsachadh, uchdan le bÓrr-talmhainn, ulbhagan 'treabhaidh', uachdair air am bleith leis a' ghaoith agus fÓsmhorachd le pÓtran bhon ghaoith.

á

á

English version



Last updated on Monday 16th April 2012 at 10:22 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo