. An didh na deighe - Scottish Natural Heritage
skip to main content

An didh na deighe / After the ice

B' e atharrachadh suidheachadh a' chladaich a' bhuaidh a b' iongantaiche an didh na deighe agus bha sin mar thoradh air atharrarachaidhean ann an re na mara.

Tha re na mara air a bhith ag atharrachadh air feadh Alba. 'S iongantach mura bheil e air a bhith ag irigh fad na h-ine ann an Arcaibh, Sealtainn agus sna h-Eileanan Siar thar nan 11,500 mu dheireadh, ach a' tuiteam mean air mhean ann an iteachan eile, agus an uair sin ag irigh chun na h-re a b' irde o chionn 6,000-7,000, mus do thuit e a-rithist chun na h-re aig a bheil e an-drsta.

Dleab neo-stidheil

Dh'fhg na h-eigh-shruthan iomadh leathad creige neo-stidheil s an didh. Chruinnich sgirneach agus chmhdaich e leidean cas fo na bearraidhean. Far an do thiodhlaic sgirneach na creagan, stad tuiteam chreagan agus ghabh an fhsmhorachd thairis. Thuit cuid de chreagan mra, mra agus dh'fhg iad an t-uabhas ulbhagan air grunndan nan gleann (me an Lost Valley ann an Gleann Comhann). Ann an cuid de dh'iteachan ghluais cliathaichean beinne gu lir sos leathad (me ann an Trndairnis san Eilean Sgitheanach).

Anns na glinn

Tha aibhnichean air tasgaidhean eigheachail agus uisge-aiteimh ath-obrachadh. Ann an srathan nan aibhnichean, chaidh sreathan de dh'uchdan a dhealbhadh nuair a bha na h-aibhnichean a' freagrachadh ri na bha de dh'uisge agus grid air an gilan. Gl thric chithear seann chladhain air na h-uchdan sin, agus chaidh fanaichean alibhiach a thasgadh bho na srathan air na taobhan gu uachdair nan uchdan (me ann an Gleann Feisidh).

Gorm agus a' fs

An didh dhan deigh leaghadh, tha fios againn bho chlran poilean gun do thisich an fhsmhorachd a' tighinn air adhart san ir thana, mhinnirich bho chionn timcheall air 14,000 bliadhna. Thug ndar eadar-dhealaichte an stuth a bh' air an uachdar, agus atharrachadh na gnth-shde buaidh air leasachadh nan lusan agus na h-ire. Chaidh bacadh orra r an fhuachd nuair a thachair Ath-thilleadh Loch Laomainn (o chionn 12,900-11,500 bliadhna). Thinig lus na feannaig, beithe is seileach a-steach trth, agus gl thric thinig uinnseann is calltainn, agus an uair sin an darach, an leamhan agus an giuthas s an didh. R amannan nas fliuiche, chaidh a' mhine am meud ann an iomadh pirt dhen Ghidhealtachd (gu h-raidh sna boglaichean mra an Gallaibh agus an Cataibh), agus cuideachd sna boglaichean mra, togte ann am Meadhan Alba. Aig an aon m, bha talamh mintich farsaing a' tighinn air adhart.

Beathaichean

Ghlidh tasgaidhean ann an uaimhean ann an Asainte elas cudromach mu bheathaichean a bh' ann an Alba an didh na deighe. Lorgadh cnmhan bheathaichean nach fhaighear a-nis ann am Breatainn mar am mathan donn, an rin-fhiadh, an lioncs agus am madadh-allaidh.

English version



Last updated on Monday 16th April 2012 at 10:23 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo