. Cruthan-týre Linn na Deighe an Alba - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Cruthan-týre Linn na Deighe an Alba / Scotland's Ice Age landforms

Thar nan 2.6 millean bliadhna mu dheireadh, shnaigh agus dhealbh eigh-shruthan Linn na Deighe m˛ran dhe na cruthan-týre a chý sinn an-diugh. Bhleith na h-eigh-shruthan sin, agus an t-uisge-aiteimh aca, na creagan a bha fodhpa, agus dh'fhÓg iad tasgaidhean de chreag air a pronnadh, clachan agus greabhal. B' iad cuideachd a b' adhbhar dhan atharrachadh ann an ýre na mara agus atharrachadh ann an c¨rsaichean aibhnichean. A bharrachd air an deigh, chaidh iomadh cruth-týre annasach a chruthachadh aig iomall na deighe air sgÓth reothadh is aiteamh tric.

Aon uair 's gun do leagh an deigh mu dheireadh, thug an spr¨illeach a dh'fhÓg na h-eigh-shruthan dhuinn na bun stuthan airson trÓighean Alba, agus na stuthan airson nan ¨irean. Thuit le˛idean nach robh stŔidheil, agus uaireannan nam maoimean-slŔibhe m˛ra, m˛ra. ThÓinig fÓsmhorachd agus beathaichean a dh'fhuireach dhan týr. Dh'Ŕirich cladaichean, no chaidh iad fodha, agus gheÓrr aibhnichean tron týr air na c¨rsaichean a th' aca an-diugh.

Gu h-eachdraidheil, bha prýomh phÓirt aig cruthan-týre Alba ann an leasachadh te˛iridh Linn na Deighe ann am meadhan an 19mh linn. Chuidich iad gu h-Óraidh air toirt air a' ghe˛laiche Ós An Eilbheis, Louis Agassiz, creidsinn gum b' Óbhaist dha-rýribh eigh-shruthan a bhith ann an sgýre a bha fada bho bheanntan Órda mar na h-Ailpean. Bha iad mar sin nam fianais choltach air Linne Deighe fhada. Thug an fhianais a lorg e air taobh siar na GÓidhealtachd, agus ann an sgýre Ghleann Ruaidh gu h-Óraidh, buaidh air Agassiz.

Meall Garbh, An Stuc agus Beinn Labhair os cionn Loch Tatha, Siorrachd Pheairt ęLorne Gill/SNH. Airson fiosrachadh mu ch˛raichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann ╠omhaighean Dualchas NÓdair na h-Alba air F˛n 01738 444177 no thŔid gu www.snh.gov.uk

Linn na Deighe

Th˛isich an Linn Deighe a th' ann an-drÓsta o chionn timcheall air 2.6 millean bliadhna, agus tha e fhathast ann an-diugh - ged a tha i nas blÓithe aig an Óm seo, eadar eigh-shruthan!

Caisteal Dh¨n ╚ideann ęLorne Gill/SNH. Airson fiosrachadh mu ch˛raichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann ╠omhaighean Dualchas NÓdair na h-Alba air F˛n 01738 444177 no thŔid gu www.snh.gov.uk

Cruthan-týre air an gearradh le deigh

Ma tha an suidheachadh ceart, faodaidh eigh-shruthan a bhith math air bleith le bhith a' sgrýobadh, a' pronnadh agus a' cladhach na fo-chreige.

Faisg air Cair Ceann Tulaich  ęP&A Macdonald/SNH. Airson fiosrachadh mu ch˛raichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann ╠omhaighean Dualchas NÓdair na h-Alba air F˛n 01738 444177 no thŔid gu www.snh.gov.uk

Spr¨illeach a ghi¨lain an deigh

Bidh creagan fhathast a' gluasad mar thoradh air na h-eigh-shruthan a bh' ann, agus tha iad fýor mhath airson fiosrachadh a thoirt dhuinn.

Sealladh bhon adhair de thrý rathaidean air an gŔarradh a-mach Ó taobh an iar Gleann Ruaidh ęLorne Gill/SNH Airson fiosrachadh mu ch˛raichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann ╠omhaighean Dualchas NÓdair na h-Alba air F˛n 01738 444177 no thŔid gu www.snh.gov.uk

Cladhain uisge-aiteimh agus tasgaidhean

Nuair a leagh na h-eigh-shruthan, chuir iad uisge-aiteimh cumhachdach dha na h-aibhnichean.

Lusan air an sgeadachadh leis a' ghaoth, An CÓrn Crom, Am Monadh Ruadh ęLorne Gill/SNH Airson fiosrachadh mu ch˛raichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann ╠omhaighean Dualchas NÓdair na h-Alba air F˛n 01738 444177 no thŔid gu www.snh.gov.uk

Feartan eigh-shruthach

Seachad air crýochan air na deighe, bha reothadh agus aiteamh a' dol air adhart fad na h-¨ine, agus dhealbh sin m˛ran chruthan-týre annasach a chý sinn fhathast an-diugh.

Giuthas aig Ryvoan Pass ęLorne Gill/SNH. Airson fiosrachadh mu ch˛raichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann ╠omhaighean Dualchas NÓdair na h-Alba air F˛n 01738 444177 no thŔid gu www.snh.gov.uk

An dŔidh na deighe

B' e aon dhe na buaidhean a bu mhotha a bh' ann an dŔidh na deighe mar a dh'atharraich suidheachadh a' chladaich air sgÓth atharrachadh ann an ýre na mara.