. Cis Scandian agus cruthachadh nam beanntan Caledonian - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Cis Scandianach agus cruthachadh nam beanntan Caledonian / The Scandian Event of the Caledonian Orogeny

Thachair an dara ceum de chruthachadh nam beanntan Caledonianach nuair a bhuail Baltica (na Dthchannan Lochlannach) ann am bunaitean na Gidhealtachd a Tuath o chionn timcheall air 440 millean bliadhna. Phut am bualadh seo a' Ghidhealtachd a Tuath chun an iar agus air bunaitean Cladach an Iar-thuath. Canar a' Chis Scandianach ris. Chruthaich e cuideachd na creagan cruaidhe, atharrachail Moine, a bha an toiseach nam fillidhean gride air grunnd na mara. Thachair an gluasad chun an iar ri taobh nan snaichean gearraidh sa chreig agus cuideachd ri taobh bhrisidhean pronn no sginidhean. Gheibhear fhathast lorg air na snaichean gearraidh ann an creagan Moine na Gidhealtachd a Tuath. Canar uaireannan sleamhnain riutha.

'S e na sginidhean pronn as cudromaiche a tha co-cheangailte ris a' Chis Scandianach an fheadhainn a th' ann an Sn Bruthaidh Moine. Tha seo a' comharrachadh an ite as fhaide an iar far a bheil creagan air an tug a' Chis Scandianach buaidh. Bha Moine Thrust fhin a' comharrachadh an ite a b' fhaide an iar san robh creagan Moine, agus mar sin, oir na Gidhealtachd a Tuath. Ach nuair a chaidh na creagan Moine a phutadh thairis air creagan cladach an iar-thuath ri taobh Moine Thrust, chaidh na creagan gu h-osal a tharraing cmhla riutha. Mar thoradh air a sin, chaidh na creagan aig oir cladach an iar-thuath a bhriseadh le sginidhean mra, agus uaireannan chaidh cuid dhiubh atharrachadh le teas agus bruthadh. Tha an sn sginidh seo fo Moine Thrustri fhaicinn an iar air Moine Thrust air sgth bleith, agus canar Sn Bruthaidh Moineris.

An didh promh re na Cis Scandianaich, n a phut a' Ghidhealtachd a Tuath chun an iar, thinig greis de ghluasad taobhach ri taobh sginidhean, agus nam measg sin bha Sgineadh a' Ghlinne Mhir agus Walls Boundary Fault ann an Sealtainn. Thisich sin am priseas a thug cmhla Cladach an Iar-thuath, A' Ghidhealtachd a Tuath agus Gidhealtachd a' Mhonaidh. 'S iongantach mura do lean na gluasadan taobhach air adhart gu bho chionn timcheall air 410 millean bliadhna. Mun m sin bha a' Ghidhealtachd a Tuath agus Gidhealtachd a' Mhonaidh air tighinn cmhla.

R agus an didh na Cis Scandianaich, chaidh creag leaghte a chruthachadh agus phut i i fhin a-steach do chreagan eu-cruthach na Gidhealtachd a Tuath. Chan eil creagan leaghte a dh'fhuaraich, ris an canar firneadh teinnteach, idir cho pailt sa Ghidhealtachd a Tuath 's a tha iad ann an Gidhealtachd a' Mhonaidh. Tha na firnidhean teinnteach as motha timcheall air Srn an t-Sdhein, Srath Halladail agus Bun Ilidh, agus tha feadhainn nas lugha ann an itichean eile taobh a-staigh Sn Bruthaidh Moine.

English version



Last updated on Monday 16th April 2012 at 10:03 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo