. Mar a thinig bunaitean gelasach Alba ri chile - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Mar a thinig bunaitean gelasach Alba cmhla / How Scotland's geological foundations came together

Mar a thinig bunaitean gelasach Alba cmhla Thinig bunaitean nan cig blocaichean gelasach snraichte Alba cmhla air sgth mr-threan a' bualadh na chile uair is uair o chionn timcheall air 480 agus 425 millean bliadhna. Ron m sin de mhr-threan a' bualadh na chile, bha blocaichean bunaiteach Alba fada, fada bho chile.

Bha cladach an iar-thuath na laighe ris an iar agus bha a' Ghidhealtachd a mu 100 km chun an ear. Bha ts Gidhealtachd a' Mhonaidh fi 's nas fhaide air falbh, 's dcha 200 gu deas. Bha na sgrean sin gu lir nam pirt de dh'iomall mr-thr mhr ris an cante Laurentia.

Deas air Laurentia bha cuan farsaing Iapetus, a chaidh a chruthachadh o chionn timcheall air 500 millean bliadhna, ach bha e a' sor fhs na bu chumhainge air sgth frsaichean gluasad mr-threach. Nuair a dhin Cuan Iapetus, bhuail tr roinnean mra fearainn ann an Laurentia. Canar an Togail-bheanntan Cailleannach ri na bualaidhean sin (o chionn 480-425 millean bliadhna). Chaidh sreath bheanntan cho mr ris na h-Ailpean, no fi 'sna Himalayas, ris an cante na Beanntan Cailleannach, a chruthachadh. Tha na tha air fhgail dhen a beanntan sin a' sneadh eadar Nirribhidh agus na Beanntan Appalachian ann an Ameireaga a Tuath.

Thisich an Togail-bheanntan Cailleannach nuair a bhuail sreath de dh'eilean bholcnach, a chaidh a chruthachadh ann an Iapetus, ann an Laurentia (An Tachartas Grampian). Thathar dhen bheachd gur e na tha air fhgail dhen a h-eileanan seo a th' ann am bunaitean Meadhan Alba. B' e an dara re dhen Togail-bheanntan Chailleannach nuair a bhuail Baltica (Trean Lochlannach) ri iomall an ear-thuath Laurentia (An Tachartas Scandian). Thug seo cmhla a' Ghidhealtachd a Tuath agus cladach an iar-thuath. Thisich cuideachd priseas de ghluasad chun an taoibh a thug a' Ghidhealtachd a Tuath agus Gidhealtachd a' Mhonaidh cmhla mu dheireadh.

B' e an re mu dheireadh nuair a bhuail Avalonia an Ear (san robh Sasainn) gu deas. Bha seo a' ciallachadh gun deach an t-uabhas gride a thogail suas far grunnd na mara agus chaidh am Monadh a Deas a chruthachadh. Thachair seo o chionn timcheall air 425 millean bliadhna. Mar sin o chionn timcheall air 425 millean bliadhna, bha bunaitean gelasach Alba air tighinn cmhla.

English version

Tarmann Ndair Niseanta Caerlaverock SNH. Airson fiosrachadh mu chraichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann omhaighean Dualchas Ndair na h-Alba air Fn 01738 444177

Cuan Iapetus agus cruthachadh beanntan Chaledonia

B' bhaist cuan air an robh Iapetus a bhith eadar Alba agus Sasainn...

Ulbhagan air mullach Crn Gorm an Doire Lorne Gill/SNH.  Airson fiosrachadh mu chraichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann omhaighean Dualchas Ndair na h-Alba air Fn 01738 444177 no thid gu www.snh.gov.uk

Sgre a' Mhonaidh agus cruthachadh beanntan a' Mhonaidh

Thug seo buaidh air sgre a' Mhonaidh...

Sgineadh aig Glencoul  Lorne Gill/SNH Airson fiosrachadh mu chraichean leth-bhreacan, cuir fios gu Leabharlann omhaighean Dualchas Ndair na h-Alba air Fn 01738 444177 no thid gu www.snh.gov.uk

Cis Scandian agus cruthachadh nam beanntan Caledonian

Thug seo buaidh air ceann a tuath na Gidhealtachd...