. Monadh a Deas - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Bunaitean gelais a' Mhonaidh a Deas / Southern Uplands geological foundations

Tha cnuic shnte A' Mhonaidh a Deas ann an Alba co-shnte ri croch Alba is Shasainn. Gu tuath tha Sgineadh a' Mhonaidh a Deas agus tha an t-iomall a deas a' coinneachadh ri fear dhe na sgaraidhean as bunaitiche ann am Breatainn. Seo Oir Iapetus, lrach seann Chuan Iapetus, a bha uair a' sgaradh d mhr-thr. Gu tuath bha mr-thr Laurentia, anns an robh ceann a tuath Alba, ceann a tuath irinn, Graonlainn agus Ameireaga a Tuath. Gu deas bha Avalonia an ear, an talamh air a' mhr-thr anns an robh Sasainn, a' Chuimrigh agus ceann a deas irinn. O chionn timcheall air 500 millean bliadhna, bha an cuan crr is 1000 cileameatair a leud, agus thar 80 millean bliadhna an didh sin, dhin e air sgth gluasad phleitichean teactonaig na Talmhainn.

Nuair a ghluais an d mhr-thr ri chile agus a dhin an cuan, chaidh rsg a' chuain fodha, sos a dh'ionnsaigh fallainn na Talmhainn. Ach ann an aon ite, 's ann a ghluais aon phos de rsg a' chuain suas gu iomall na mr-thr an ite a dhol fodha. Chithear e an-diugh ann am Baile na Trgha. Mar a chm am bualadh air adhart, chaidh fillidhean gride a chruinnich air grunnd a' chuain a sgrobadh dheth agus an crnadh suas ri iomall mr-thr Laurentia. Tha an dn seo de ghid ghainmhiche is puill, a chaidh an didh seo a dhlthadh gu bhith na chlach-ghainmhiche eabarach, gharbh agus na ghreabhal, gu bhith ann am bunaitean a' Mhonaidh a Deas.

Dhin Cuan Iapetus mu dheireadh o chionn timcheall air 425 millean bliadhna, agus thug sin Laurentia agus Avalonia an Ear cmhla. Tha lrach a' cheangail caran air loidhne Shalmhaigh agus croch Alba is Shasainn.

English version



Last updated on Monday 16th April 2012 at 09:56 AM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo