. Aibhnichean, sruthain is t¨s-uisge - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Uisgeachan ruitheach / Running waters

Tha st˛ras m˛r uisgeachan ruitheach ann an Alba, eadar uillt thuilteach beinne gu aibhnichean l¨bach a' ch˛mhnaird. Tha iad sin a' cur taic ri beairteas mh˛r de dh'Órainnean is ghnŔithean uisgeach is oireach. A thuilleadh air a bhith a' tabhann prýomh sheirbheisean, maráuisge dachaigh agus cur-seachadan dha daoine, tha uisgeachan ruitheach cuideachd cudromach a thaobh bith-iomadachd, a bhith ag uisgeachadh lochan fýor-uisge, inbhirean agus Órainnean air talmhaichean fliucha, agus nan trannsaichean fiadh-bheatha tro Órainneachdan d¨thchail is bailteil na h-Alba.

DŔ a th' ann an uisgeachan ruitheach?

Tha an abairt, 'uisgeachan ruitheach', a' gabhail a-steach uisge uachdrach sam bith a tha a' sruthadh, eadar sruthanan beaga beinne gu Abhainn uasal Tatha, aig a bheil an t-seuthadh as Óirde de dh'uisgeachan Bhreatainn. Tha buaidh mh˛r aig nithean mar ge˛las, talmhaichean is gnÓth-shýde air cruth, grunnd, inbheachd is sruthadh uisgeachan ruitheach, mar a leughar san earrainn, Aibhnichean Alba . Tha m¨thadh eadar-mheasgte uisgeachan na h-Alba a' cruthachadh breac-dhualadh torrach de dh'Órainnean a tha eadar-dhealaichte air taobh a-staigh is eadar c¨rsaichean-uisge. Le fÓs-bheatha uisgeach is bruaicheach a' cur tuilleadh ris an iomadachd, tha Órainn ann dha raon farsaing de fhiadh-bheatha dhen t-se˛rsa, nam measg mamailean, leithid famhalan external site áagus d˛bhrain, e˛in leithid gobhlachain-uisge, m˛ran bheathaichean gun cnÓimh-droma agus Ŕisg fýor-uisge.

Bho na cnuic chun na mara

Ann an Óiteachan beanntach no aonaichean, tha uisgeachan ruitheach gu h-Óbhaisteach cas air leabaidh de chreagan, ulpagan is clachan-muile agus le corra lus a' fÓs, gu s˛nraichteác˛inneach is lus an Óirneag. Le sruthadh neo-chunbhalach air sgÓth d˛rtaidhean troma no leaghadh-sneachda, tha an Órainn ris a bheil na t¨s-uisgeachan sin a' cur taic a' sýor atharrachadh. Tha na fl¨raichean is na beathaichean mar as trice cuingealaichte ri Óireamh bheag de ghnŔithean, freagarrach ann an Órainnean neo-sheasmhach, leithid cuileagan-cloiche agus cuileagan-aibhneáeile.

Nas fhaide shýos, tha aomaidhean nas ao-domhainn ann an cladhain agus sruthadh nas cunbhalaiche, a' ciallachadh gu bheil Órainnean nas seasmhaich ann agus barrachd lýonmhorachd is iomadachd de ghnŔithean uisgeach nach eil a' feumachadh Órainneachdan cho buileach fi¨ghantach, leithid feusgan-neamhnaid fýor-uisge external site . Tha gr¨id de mhorghan aibhne is gainmhich a' cur taic ri iomadachd de fhl¨raichean is bheathaichean, nam measg biastagan is damhain-allaidh tearc. Tha tomhaisean meudachail de fhÓs-bheatha bruaicheil a' cruthachadh atharrachaidhean beaga ann an sruthadh is l¨th, mar eisimpleir far a bheil freumhan chraobhan a th' air bruaich aibhnichean a' creimeadh. Tha na cruinneachaidhean gr¨ide a tha a' tighinn an cois sin a' cur taic ri gnŔithean leithid easgainn-bhreac external site .

Bidh ýrean mathachaidh ag Órdachadh mar as trice le meudachd astair leis an t-sruth, agus tha na c¨rsaichean-uisgeach as isle is as slaodaiche a' cur taic ri barrachd lusan uisgeach le gnŔithean leithid lýon na h-aibhne, biolair ýoc agus snÓitheann fhÓinneach eile. Tha iad sin a' toirt c˛mhdach seusanail dha iasg agus Órainn oireach gus cothrom a thoirt dha biastagan leithid cruinneagan external site , a bhios aig ýre larbhachd san uisge, fÓs.

Carson a tha na h-uisgeachan ruitheach againn cudromach?

'S ann ann an Alba a tha dÓ thrian de shiostaman aibhne Bhreatainn, a' beathachadh gnŔithean cudromach mar Bradan an Atlantaig gu prothaideach agus gnŔithean tearc an t-saoghail leithid feusgan neamhnaid fýor-uisge. Tha iasg si¨bhlach mar am bradan is am breac-mara an urra ri diofar Órainnean air fad nan c¨rsaichean-uisge gus taic a chur ri caochladh ýre fÓis. Tha saoghal an fheusgain-neamhnaid ann an dl¨th cheangal ri cuairt-bheatha a' bhradain agus mar sin tha esan cuideachd an urra ann an d˛igh neo-dhýreach ri faotainneachd raon Órainnean eadar-mheasgte. 'S e an iomadachd Órainne seo agus na gnŔithean ri bheil i a' cur taic a tha a' dŔanamh uisgeachan ruitheach na h-Alba cho cudromach, an dÓ chuid gu nÓiseanta agus eadar-nÓiseanta.

á

English version



Last updated on Wednesday 16th May 2012 at 16:15 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo