. Coilltean giuthais Chailleanach - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Coilltean giuthais Chailleanach / Caledonian pinewoods

'S iad na coilltean giuthais Chailleanach, na h-aon choilltean durcanach d¨thchasach a th' againn, agus iad nan ceangal ri na coilltean m˛ra boreal a tha a' cuairteachadh na cruinne. Tha coilltean giuthais Chailleanach a' fÓs air talamh mŔinnireach, tana, neo-thorrach. Tha m˛ran dhiubh sin san ear fhuar thioram, cha mh˛r fo smachd a' ghiuthais dh¨thchasaich, ach tha sgÓil-bhrat nas eadar-mheasgte de bheithe, chaorann, fheÓrna, sheilleach, chuileann is challtainn anns na coilltean san iar.

Tha an giuthas Órsaidh m˛r-dhuilleagach 'Granny', na shamhla ýomhaigheach de dh'Órainneachd na h-Alba, is e na sheasamh gu flathaile os cionn na m˛intich fhraoich. Gu mý-fhortanach, 's e comharra air linntean de chrýonadh sa ghiuthas dh¨thchasach a tha sin, agus 's d˛cha gur e an fhuidheall mu dheireadh a tha seo ann an Óite far nach robh cothrom aig craobhan ath-nuadhachadh airson ceudan bhliadhnachan, air sgÓth mar a bhathas gan losgadh is ag ionaltradh nam measg. Gu fortanach ann am m˛ran cheÓrnaidhean, tha l¨ghdachadh ann an Óireamh fhŔidh a-nis a' toirt cothrom dha na craobhan sin a bhith a' fÓs agus tha coilltean giuthais a' leudachadh a-rithist, gu h-Óraidh ann am pÓirtean de Srath SpŔ.

An coimeas ri se˛rsachan eile de choilltean torrach, chan eil iomadachd mh˛r de lusan is bheathaichean annta, ach tha iad a' beathachadh gnŔithean s˛nraichte nach eil ann an Óite sam bith eile. Tha e˛in mar an capall-coille, an coileach dubh agus an cam-ghob Albannach, an aon ghnŔ chumanta de dh'e˛in Bhreatainn, rin lorg sna coilltean sin. Sna gnŔithean de choilltean giuthais nach eil cho follaiseach, ach a cheart cho iongantach, tha a' ghrÓineag choille external site agus am fungas fiaclach - gnŔ Óraid le fiaclan an Óite giurain air ýochdar an ceapan. Tha a' ghrÓineag choille math ri h-ithe, ach tha m˛ran de na gnŔithean eile ro righinn no ro shearbh - agus tha cuid cho tearc is gu bheil dýon orra. 'S e lusan searbhagach ýosal mar fraoch a' bhadain, braoileagáis lus na feannaig as motha a tha a' fÓs agus nam measg tha fl¨raichean nas meata mar dÓ dhuilleach monaidh, mogairlean Ŕalaidheach, glas-luibh meadhanach is c¨bhraidh, agus an lus linneuis. Tha craobhan aosta no marbha a' beathachadh m˛ran de bhiastagan annasach, nam measg a' chuileag iadhach an Callicera rufa external site , a bhios a' breith a h-uighean ann an tuill lobhaidh ann an seann chraobhan giuthais.

Tha Coilltean giuthais d¨thchasach external site nan Órainn phrýomhasach ann an ro-innleachd Bith-iomadachd na h-Alba agus ann an Riaghailt └rainnean na h-E˛rpa.

Tha cuid de na coilltean giuthais as fheÓrr fo dhýon air TŔarmainn NÓdair NÓiseanta external site far am faodar tadhal aig Óm sam bith.

Loch Fle˛id: chaidh giuthais coille Baile BhlÓir a chur an dŔidh dha stoirm uabhasach a' choille ghiuthais a bh' ann roimhe a leagail gu talamh ann an 1905. Ged nach eil iad cho aosta tha na craobhan sin a' beathachadh cruinneachaidhean fallain de mhogairlean Ŕalaidheach, lus linneuis is glas-luibh c¨bhraidh, a tha nan ceangal be˛ ri na coilltean m˛ra tuathail a tha a' cuairteachadh na planaid.

Eileanan Loch Ma' ruibhe: tha trý eileanan m˛ra agus mu 40 bheag san tŔarmann seo. Tha iad a' beathachadh aon de na fuigheallan as Órsaidhe is as glŔidhte de choilltean giuthais d¨thchasach a th' air fhÓgail ann an Alba, le mýr annasach de dh'aiteann inbhidh a' fÓs an siud 's an seo nam measg.

Beinn Eighe: a' chiad TŔarmann NÓdair NÓiseanta Bhreatainn, anns a bheil seallaidhean mýorbhaileach de bheanntan agus fuigheall de choilltean giuthais Órsaidh a' coimhead sýos air Loch Ma' ruibhe. Tha an tŔarmann na dhachaigh de fhiadh-bheatha dualach na GÓidhealtachd, nam measg am fiadh ruadh, an iolaire buidhe agus an taghanácarach. Tha a' choille lÓn de ch˛inneach bhog is de chuilse aibheach, agus tha na boglaichean a' beathachadh measgachadh m˛r de tharbhan nathrach.

Gleann Afraig external site : tric air ainmeachadh mar an gleann as Óillidh ann an Alba, agus 's ann ann a tha aon de ar coilltean giuthais as motha. Ann an seo chithear an capall-coille, an coileach dubh, a' chailleachag cýreach, an cam-ghob, an t-iolaire buidhe, an learga chaol, an taghan is an d˛bhran . Tha an tŔarmann cuideachd na dheagh Óite airson coiseachd nan cnoc, baidhsagalachd beinne air ceuman coille agus se˛ladh churrach air uisge fosgailte.

TŔarmainn NÓdair NÓiseanta a' Mhonaidh Ruaidh:

'S ann ann an Obar Neithich external site a tha a' choille ghiuthais dh¨thchasaich as motha ann am Breatainn. Tha measgachadh s˛nraichte innte de dh'fhearann coillteach is boglaichean tuathail, le iomadh dachaigh dha e˛in briodachaidh mar an capall-coille, an cam-ghob, a' chailleachag chýreach, an t-iolair uisge is an lach riabhach. Tha Obar Neithich cuideachd ainmeil airson na th' ann de bhiastagan tearc tuathail.

'S e coille ghiuthais mh˛r bhrŔagha eile a th' ann an Gleann Tanar external site , a' beathachadh lusan is beathaichean a tha dualach dha coille ghiuthais, nam measg an cam-ghob Albannach, an capall-coille agus an fhe˛rag ruadh, braoileagan is an lus linneuis.

Tha Inbhir FhŔisidh is Innisriach external site , air iomall talamh Órd a' Mhonaidh Ruaidh, far a bheil giuthas coirbte is plugach a' comharrachadh gu bheilear air gluasad bho choille ghiuthais shocair gu beinn nochte. Tha an fhe˛rag ruadh, an taghan, a' chailleachag-cýreach is an cam-ghob uile a' dŔanamh an dachaigh sa choilltich leudaichte seo.

Tha An Gleann M˛r external site na dhýdean, an dÓ chuid, dha fiadh-bheatha is dha crÓbhaichean a' bhlÓir a-muigh agus gheibhear beathaichean s˛nraichte na coille ann mar an fhe˛rag ruadh, an cam ghob agus a' chailleachag-chýreach agus tric tha a' choille a' tighinn be˛ le ceilearadh nan eun.

á

á

English version



Last updated on Thursday 19th April 2012 at 13:26 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo