. Docan gainmhiche - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Docan gainmhiche / Sand dunes

Tric cha toirear sil orra sa chabhaig gus faighinn gun trigh, ach tha siostaman dhocan na h-Alba air cuid de na h-rainnean as luachmhoire san dthaich. 'S dcha gum bi barrachd air aon dhruim air an fheadhainn as motha, le tulgan no slagan eadar na dromannan a bhios tric fo uisge sa gheamhradh. 'S e Alba promh ite dhocan san RA, le crr air 50,000ha - 71% de stras gainmhich Bhreatainn ann. Ged a tha siostaman dhocan timcheall costa Alba air fad, chan eil uimhir dhiubh air tr-mr eadar Glaschu is Caol Loch Aillse. Tha an ireamh seo a' gabhail a-steach machair, oir tha e doirbh dealachadh a dhanamh eadar cuid de shiostaman dhocan is machrach.

Raon de dhiofar dhocan

Tha siostam nan doc a' tiseachadh air an trigh, air an oirthir, far a bheil feamainn agus sprilleach eile air ite fis a thabhainn dha lusan snraichte leithid praiseach mhn chaol agus fearsaideag. Beagan astar os cionn seo tha bann de 'ro-dhoc' anns a bheil glas-fheur, mus tig thu gun doc 'cheart'. Ann an seo, ma tha an siostam mr gu ler, faodaidh dromannan mra roiligeach de ghainmheach ghluasadach a bhith, air a cumail na h-ite, mar as trice le muran (uaireannan le taithean) ach ag atharrachadh, cha mhr a h-uile latha, a rir d an irde bho am bi a' ghaoth a' sideadh. Faodaidh an gluasad seo a bhith anabarrach sa gheamhradh nuair a dh'fhaodas stoirmean earrannan mra a sguabadh air falbh, ach bidh iad sin a' tilleadh, mean air mhean as t-samhradh. Tha an gluasad seo na eileamaid ifeachdach ann an siostaman dhocan agus bu chir a sgaradh bho bhleith cladaich. Nas fhaide a-staigh san tr, tha an doc ga 'stidheachadh' le fs-bheatha.

Air talamh searbhag far nach eil mran de ghainmheach-shligeach sa ghainmhich, faodaidh blr-dhoc nochdadh, uaireannan le uimhir de chrotal is gun canar 'doc ghlas' ris ach air siostaman nas saillte, (chan e machair a th' anns a h-uile gin dhiubh) 's e docan feurach a th' annta. Air na pirtean osal eadar dromannan tha fs-bheatha muireach a tha a' feumachadh barrachd uisgeachaidh, agus tha cuid de na posan muireach sin fo-uisge an-cmhnaidh. Tha an ruith seo eadar trigh is doc stidhichte air ainmeachadh tric ann an leabhraichean mar an digh sa bheil docan a' dol air adhart, 'gluasad nan doc'. Ged a dh'fhaodas seo a bhith for, agus tha e air tachairt air cuid de dhocan o chionn ghoirid, sa mhr-chuid tha an gluasad air ite a ghabhail o chionn fhada agus bu chir smaoineachadh air an ruith mar suidheachadh is chan e gluasad.

Cuid de dhuilgheadasan dhocan

Dhen iomlanachd de 50,000ha, tha 6,000ha air an tionndadh gu planntachas chraobhan durcain. Tha an t-eisimpleir as fherr den seo ann an Inbhir ireann, far an deach farsaingeachd mhr de ghainmheach shiabach a choillteachadh. Ann am pirtean de ear-dheis na h-Alba, tha cernaidhean mra air a ghabhail thairis le preas neo-dhthchasach, rmh-dhroigheann mara, a chaidh a chur an toiseach gus casg a chur air cnmhadh, ach tha e fhin a-nis air fs na dhuilgheadas. Tha iomadh prgram suidhichte gus smachd a chumail air rmh-dhroigheann mara, cmhla ri lusan neo-dhthchasach eile, leithid pirri-pirri bur Acaena novae-zelandiae, agus bu chir dha luchd-tadhail danamh cinnteach nach greimich na seisgean sin rin cuid aodaich no ri am peataichean agus nach toir iad iad mar sin bho lrach gu lrach.

English version



Last updated on Wednesday 4th April 2012 at 14:43 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo