. GÓirneilearachd airson bith-iomadachd aig an taigh - Scottish Natural Heritage
skip to main content

GÓirneilearachd airson bith-iomadachd aig an taigh / Gardening for biodiversity at home

Tha gÓrraidhean na h-Alba a' c˛mhdach mýltean heactair, agus mar sin, le bhith a' toirt aire dha fiadh-bheatha, nuair tha thu a' gÓirneilearachd, faodaidh tu cur gu m˛r ri bith-iomadachd na d¨thcha. C˛mhla, faodaidh gÓrradairean air feadh Alba buaidh mh˛r a thoirt, gu buannachd nan uile.

Bheir na ceanglaichean co-cheangailte thu gu Óireamh mh˛r lÓraichean a tha a' tabhann gach fiosrachadh a tha riatanach gus do ghÓrradh a dhŔanamh na dhýdean dhut fhŔin is dha fiadh-bheatha. Mar thoiseach t˛iseachaidh, seo freagairtean dha cuid de na ceistean as cumanta (FAQs) mu bhith a' toirt barrachd bith-iomadachd a-steach nad ghÓrradh.

Am feum a h-uile lus a tha nam ghÓrradh a bhith d¨thchasach airson cuideachadh le leasachadh bith-iomadachd?

Chan fheum. Tha e nas cudromaiche measgachadh de chraobhan, phris, Óitean feurach, l˛in etc a bhith ann na bhith a' fÓs lusan d¨thchasach. Gheibh m˛ran bhiastagan, e˛in agus bheathaichean eile biadh is fasgadh ann an gÓrradh anns a bheil m˛ran de ghnŔithean neo-dh¨thchasach. Ach ma dh'fheuchas tu ri cuid de ghnŔithean d¨thchasach a bhith agad, agus ri fl¨raichean amalaichte anns nach eil poilean, a sheachnadh Órdaichidh tu bith-iomadachd do ghÓrraidh nas motha buileach. Mar eisimpleir, tha cuid de ghnŔithean dealain-dŔ gu math roghainneach mu far am breith iad an uighean - is mar sin ma cheadaicheas tu deanntagan a-steach nad ghÓrradh, dh'fhaodadh gun tig dealain-dŔ peucaigeach a bhriodachadh is a' bhiadhadh nad iomair.

DŔ a tha cho dona mu bhith a' cleachdadh m˛ine?

'S e puill-mh˛nach ann an Alba aon den chorra seann Órainneachdan a tha a' coimhead an ýre mhath mar a bha iad o chionn mýltean bhliadhnaichean. Tha iad nan drochaid gun Óm a dh'fhalbh. Gun puill chailleadh sinn lusan iongantach leithid lus na feÓrnaich (sundew), c˛innich agus canach, biastagan leithid dealain-dŔ nam boglaichean agus e˛in iongantach mar comhagan nan geÓrr chluasan is clamhain nan cearc. Tha boglaich nan sinc chudromach charboin, far a bheilácarbon ga st˛radh mar m˛ine, ga chasg gun a dhol dhan Óille far an dŔanadh e meudachadh air atharrachadh gnÓth-shýde.

Tha sinn air c˛rr air 80% de ar boglaichean togte gnýomhach ann an Alba a chall. Ný gearradh m˛nach tuilleadh l¨ghdachaidh air seo. Tha gÓrradairean neo-dhreuchdail a' cleachdadh timcheall air 70% de na tha de mh˛ine ga cleachdadh ann an tuathanas gÓrraidh. Airson a' mh˛ine fhaighinn, tha a' bhoglach air a drŔanadh agus an fhÓs-bheatha air a r¨sgadh bhon uachdar. Mar sin, thathas a' cur Ós dha na lusan is na beathaichean a tha an urra ris an Órainn seo. Aon uair 's gun tŔid m˛ine a thoirt Ós a' bhoglaich cha tŔid i am feabhas, agus tha Órainn luachmhor eile air a call gu brÓth. Airson tuilleadh fiosrachaidh faic:

Tha mi air todhar gÓrraidh gun mh˛ine fheuchainn ach chan eil toradh cho math aige 's a th' aig m˛ine. DŔ bu ch˛ir dhomh a dhŔanamh?

Tha todhar-gÓrraidh gun mh˛ine a' sýor fhÓs nas fheÓrr. Tha m˛ran gharradairean proifeiseanta mar Monty Don, Alan Titchmarsh agus Joe Swift, a' di¨ltadh stuthan m˛nach a chleachdadh nan gÓrraidhean fhŔin. Nuair a chaidh faighneachd dha Joe Swift mu a bheachd air m˛ine thuirt e: 'Tha cuid a ghÓrraidearan nach tŔid seachad air m˛ine agus iad ag rÓdh nach eil stuthan fÓis eile a leth cho math. Chan eil uimhir a dh'uallach orm mu coileanadh lusan fa leth agus a tha orm mun Órainneachd. 'S ann a tha a' cheist mu phrýomhachasan.'

Tha todhar-gÓrraidh malairteach gun mh˛ine a' feumachadh lÓimhseachadh a tha beagan eadar-dhealaichte bho m˛ine, agus chan eil toradh cho math aig cuid de ghÓrradairean aig nach robh fios air an seo. Tha e cudromach nach tŔid leigeil leis an stuth tiormachadh oir tha e uaireannan doirbh a bhogachadh a-rithist. Dh'fhaodadh e a bhith buannachdail cuideachd todhar-gÓrraidh a chaidh a dhŔanamh aig an taigh a mheasgachadh le stuth gun mh˛ine oir tha seo a' cuideachadh ga chumail bog agus a' toirt mathachadh beathail dha na lusan.

Chan eil r¨m agam dha biona todhar-gÓrraidh oir tha mi a' fuireach ann am flat. DŔ eile a dh'fhaodas mi a dhŔanamh?

Feuch Órainn chnuimhean. Tha cuid dhiubh air leth beag agus gabhaidh iad ann an oisean beag den chidsin. Bheir iad dhut deagh thodhar-gÓrraidh airson bogsaichean-uinneige no soithichean-uinneige, agus bheir iad cuideachd biadh lionnach dhut airson lusan uisgeachadh. Tha fiosrachadh nas mionaidiche aig WRAP external site .

Tha biona todhar-gÓrraidh na Comhairle agam ach chan eil e ag obair ro mhath. DŔ bu ch˛ir dhomh a dhŔanamh?

Tha bionaichean todhar-gÓrraidh plastaig grinn agus furasta an stŔidheachadh ach faodaidh e a bhith doirbh Ŕadhar gu le˛r fhaighinn dhan todhar. Faodaidh iad cuideachd fÓs ro fhliuch no ro thioram gu math furasta. Tha tuilleadh 's a' ch˛ir de bhileagan ann mu dŔ am measgachadh de ghrýtheidean gorma is donna bu ch˛ir a chur annta airson deagh thoradh. Airson tuaiream, ma tha e a' coimhead fliuch is lÓthachail cuir barrachd rudan donna ann, ma tha e a' coimhead builgeanach is tioram fÓg Ós an ceann gus am faigh an t-uisge a-steach ann agus cuir barrachd stuthan gorma ann mar feur geÓrrte is r¨sgan a' chidsin. Feuch ris an todhar-gÓrraidh a chur mu chuairt cho tric 's a ghabhas gus am faigh an t-Ŕadhar a-steach ann , agus bi foighidneach - faodaidh e toirt nas fhaide gun tachairt, ach an ceann sreath bidh todhar-gÓrraidh brŔagha criomagach agad airson a chleachdadh nad ghÓrradh. Gheibhear fiosrachadh nas mionaidiche bho WRAP external site á .

Am faod mi gnŔithean d¨thchasach bhon Órainneachd a chruinneachadh?

Tha Achd an Fhiadh-bheatha is na D¨thcha a' dýon lusan fiadhaich a dh'fhaodadh a bhith ann an cunnart an toirt Ós an talamh. Tha e toirmisgte lus fiadhaich sam bith a thoirt Ós an talamh gun chead bhon uachdaran no bhon shealbhadair. A bharrachd air sin, tha liosta mh˛r ann de ghnŔithean a tha ann an cunnart agus a tha air an dýon bho bhith air am buain, air an spýonadh bhom freumhaichean no air an sgrios, mur eil cead ann bho Dhualchas NÓdair na h-Alba (ann an Alba) airson sin a dhŔanamh. Anns an liosta seo tha lusan leithid currag cuthaige, mogairlean fiadhaich agus modhalan buidhe. 'S e an d˛igh as fheÓrr gun fl¨raichean fiadhaich a bhuain idir. Tha e cuideachd toirmisgte lusan a bhuain, a spýonadh no a thoirt air falbh bho tŔarmainn nÓdair a bhuineas dha MoD, dhan Urras NÓiseanta no dha Urras NÓiseanta na h-Alba, no bho ionadan de Shuim Sh˛nraichte Shaidheansail gun chead bho Dhualchas NÓdair na h-Alba.

Tha Óireamh mh˛r de phlanntlainn ann an Alba a tha a' speisealachadh ann an lusan fiadhaich, m˛ran dhiubh rim faighinn tron phost (faic ar duilleag Goireasan GÓirneilearachd). Tha iad sin nan goireas t˛rr nas fheÓrr airson fl¨raichean fiadhaich fhaighinn.

á

á

English version



Last updated on Wednesday 4th April 2012 at 14:54 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo