. Arainnean - Scottish Natural Heritage
skip to main content

Buaidh air Órainnean

'S e atharrachadh gnÓth-shýde an cunnart singilte as motha a thaobh Órainnean na h-Alba. Tha atharrachadh gnÓth-shýde a' toirt buaidhean eadar-dhealaichte air Órainnean. Tha buaidh atharrachadh gnÓth-shýde a' cur Órainnean ann an cunnart, bho mhullach nam beann gu grunnd na mara.

Ciamar a tha atharrachadh gnÓth-shýde a' toirt buaidh air Órainnean?

ThŔid buaidh dhýreach a thoirt air cuid de dh'Órainnean; mar eisimpleir faodaidh Órainnean machracháris a' chosta a bhith air an call ri linn Órdachadh ann an ýre na mara. Ach nas cumanta na sin, bheir atharrachadh gnÓth-shýde buaidh air na co-chothroman toinnte eag-e˛lasach a tha toirt cothrom dha lusan is beathaichean fÓs is soirbheachadh. Mar eisimpleir, tha ro-mheasaidhean air atharrachadh gnÓth-shýde a' cumail a-mach gum faodadh na h-Órainnean artaigeach ailpeach a th' air mullach nam beann ann an Alba a bhith air an gabhail thairis le Órainnean coillteach is preasach mar a tha an aimsir a' blÓthachadh, ach bidh an ýre gun tachair seo an urra ri na tha de phreasan is sýl chraobhan air na cnuic fhosgailte, agus ri ionaltradh fhŔidh a thathas a' s¨ileachadh a mheudaicheas. Tha e eadhon comasach gum bi na samhraidhean gaothach is fliuch ris a bheil d¨il fÓbharach dha na h-Órainnean artaigeach-ailpeach. Mar sin, ged a tha sinn cinnteach gun atharraich m˛ran Órainnean tha teagamh ann fhathast mu dŔ an t-atharrachadh a bhios ann.

Bidh buaidh eadar-dhealaichte air diofar Órainnean. Air a' chosta tha Órainnean machrach dualtach a bhith fo dhýle mar a tha ýrean na mara ag Ŕirigh agus dh'fhaodadh gun t˛isich Órainnean gainmhich a' gluasad a-steach dhan týr. Bidh aibhnicheanágam bÓthadh nas trice ri linn atharrachadh ann am pÓtranan uisge. Air týr, tha d¨il gum bi Órdachadh ann an te˛dhachd a' ciallachadh gum feum raointean de mhonadh artaigeachágluasad nas fhaide tuath agus/no gu Óirdean nas fhaide shuas. Dh'fhaodadh seo droch bhuaidh a thoirt air na h-Órainnean sin a tha air na h-iomallan, mar mullach nam beann; aig a' cheann thall cha bhi Óite aca far an tŔid iad agus thŔid an call. 'S e buaidh eile a tha an cois te˛dhachd Órdachail, c˛mhla ri l¨ghdachadh uisge, gun tŔidá¨irá m˛nach agus Órainneanáa mhilleadh le bhith a' tiormachadh agus a' cnÓmh.

An tŔid Órainnean a chall/a mhilleadh le atharrachadh gnÓth-shýde?

ThŔid, 's iongantach mura tŔid cuid de dh'Órainnean a chall, ged is d˛cha gur e a' bhuaidh as cumanta gum bi atharrachaidhean m˛ra taobh a-staigh nan Órainnean a th' ann. 'S d˛cha gun c¨m sinn cuid de na craobhan giuthais ann am feadhainn de na coilltean giuthais, ach gum bi atharrachadh ann bho luisreach fraoich fo na craobhan gu feur is raineach, ri linn nach bi reothadh cho cumanta is gum bi barrachd naitrigein ann. Chruthaicheadh sin fhŔin buannachd is call am measg fiadh-bheatha nan coilltean giuthais sin. Dh'fhaodadh gun caillear Órainnean oirthireach ann an Óiteachan far nach eil e comasach dhaibh gluasad a-steach dhan týr air sgÓth structairean dýon. An-drÓsta thathas a' call 100 heactair de dh'fhideach agus talamh eabarach gach bliadhna san RA mar thoradh air Órdachadh ann an ýre na mara agus cnÓmh-talmhainn.

An urrainn dha Órainnean gabhail ri atharrachadh gnÓth-shýde?

Fhad 's a bhios astar atharrachadh gnÓth-shýde na h-aon de na prýomh chunnartan cha bhi e furasta dha Órainnean gabhail ri seo. Tha Órainnean le taic bho ch¨rsa nÓdarra nas fheÓrr air dŔiligeadh ri atharrachadh gnÓth-shýde. Mar eisimpleir, bidh aibhnichean aig a bheil pÓtranan cnÓimh nÓdarra agus rŔidhleanan tuileachaidh nas comasaiche a bhith a' dŔiligeadh ri meudachadh tuileachaidh a tha a' tighinn bho barrachd uisge. Tha leasachadh bhailtean, r˛idean, etc. air rŔidhleanan tuileachaidh a' l¨ghdachadh a' chomais a th' aig aibhnichean dŔiligeadh ri seo agus tha e ag Órdachadh a' chunnairt gun tŔid taighean is gnothachasan a mhilleadh.

Bidh farsaingeachd na ch¨is iomagain eile. Tha Órainnean eile mu thrÓth a' fulang bho bhith air am briseadh an-Óirde (e.g. tha pÓirtean de choillteachd tric air an sgaradh bho chŔile). Tha atharrachadh luath ann an gnÓth-shýde nas dualtaiche pÓirtean iomallach de dh'Órainnean a mhilleadh ann an d˛igh nach gabh a leasachadh.

An urrainn dhuinn ro-fhios fhaighinn mu na h-atharrachaidhean sin?

Chan urrainn cho math 's a mhiannaicheamaid. Tha rannsachadh o chionn ghoirid air dearbhadh gum faod Órainnean fýor-uisge a bhith air am milleadh le atharrachadh gnÓth-shýde ann an d˛ighean neo-sh¨ilichte. Tha e coltach gun dŔan atharrachadh gnÓth-shýde riochdachadh air buaidh searbhachaidh agus beairteachadh beathachaidh agus gun dŔan e nas miosa iad, a' daingneachadh na buaidh a tha daoine a' toirt. Tha rannsachadh eile o chionn ghoirid air lorg gu bheil fÓs-bheartan s˛nraichte air a bhith nas milltiche dha fearann-coillteach bho thÓinig Órdachadh ann an te˛dhachd is uisge o chionn ghoirid.

Tha toraidhean mar sin a' sealltainn gu bheil feum air rannsachadh leantainneach gus am faigh sinn air a bhith deiseil airson buaidh atharrachadh gnÓth-shýde agus air smachd a chumail air.

á

á

English Version



Last updated on Friday 20th April 2012 at 12:08 PM. Cliog an seo airson beachd a thoirt air an duilleag seo